Ana Sayfa » Dünya » Birleşmiş Milletler'in Yapısı Tartışılıyor

Birleşmiş Milletler'in Yapısı Tartışılıyor

Bm'deki En Büyük Blok Olan Afrika Birliği, Güvenlik Konseyi'nde İki Daimi Ve İki Geçici Koltuk İstiyor.

 
 
Birleşmiş Milletler'in Yapısı Tartışılıyor

SİYASİ İSTİKRARSIZLIK VE İNSAN HAKLARI SİCİLİ GİBİ OLUMSUZ GÖSTERGELER KITA ÜLKELERİNİN İDDİASINI ZAYIFLATIYOR

Ankara, 27 Eylül 13 (T.A.K): Birleşmiş Milletler (BM) sistemi, güncel küresel tehdit ve krizlere müdahalede etkisiz kaldığı, yeterince kapsayıcı ve adil olmadığı için eleştiriliyor. Bağımsızlıklarını kazandıktan sonra BM'nin en büyük bloğu haline gelen Afrika ülkeleri, Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) hala sömürge dönemi şartlarını yansıttığını düşünüyor. En fazla şans tanınan ülkeler Güney Afrika ve Nijerya olsa da kıta genel anlamda, siyasi istikrar ve insan hakları sicili gibi konularda yeterince olumlu imaja sahip değil.

Afrika ülkeleri, kurulduğu İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemin uluslararası güç dengesini yansıtan yapısını muhafaza eden BMGK'nın reforme edilmesinin en şiddetli savunucularından. 54 ülke ile Genel Kurul'un en büyük bloğu olan ancak BMGK'da yalnızca 3 geçici sandalye ile temsil edilen Afrika kıtasının oluşturduğu Afrika Birliği Örgütü'nün (ABÖ) talebi, Konsey'e bölgelerinden iki daimi ve iki geçici üye girmesi ve yeni üyelerin de veto hakkına sahip olması.

AA'ya açıklamada bulunan uzmanlardan Güney Afrika'da bulunan Küresel Diyalog Enstitüsü Uzmanı Lesley Masters, ABÖ'nün reform gereksinimini, "Afrika, dünyada, özellikle kendilerini de ilgilendiren barış ve güvenliğe ilişkin konularda sesinin duyulmadığını hissetmeye başladı" ifadesiyle özetledi.

BMGK'NIN İLK VE SON REFORMU AFRİKA SAYESİNDE

Sömürgeciliğin sona ermesiyle 1960'larda bağımsızlıklarına kavuştuktan sonra dünya düzeninde kendilerine yer arayan Afrika ülkelerinin hemen hemen hepsi BM'ye üye oldu. Kurulduğunda 50 olan üye sayısı, 1965'te 118'e çıktı.

BM'ye giren Afrika ülkeleri, daimi ve kurucu üyeler ABD ve SSCB (ardılı Rusya) arasındaki Soğuk Savaş rekabetinden faydalanarak seslerini duyurdu ve BMGK'da şimdiye kadar gerçekleşmiş ilk ve son reformun öncülüğünü yaptı. Yeni üyelerin talebiyle 1963'teki 8. oturumda BMGK'nın üye sayısı, 4 geçici üye daha eklenerek 11'den 15'e çıkarıldı. Afrika Birliği'nin önerisiyle "bölgesel temsil" ilkesi de kabul edildi.

Ancak BM tarihinde kısmi de olsa iyileşme olarak algınan bu değişiklik ilk ve son oldu. Sonraki dönemde gerek ABD gerek SSCB tüm reform taleplerine kulak tıkadı.

EZULVİNİ OYDAŞMASI: İKİ DAİMİ, İKİ GEÇİCİ ÜYELİK

ABÖ, 2003'te ABD'nin BMGK kararı olmaksızın Irak'ı işgali sonrasında Genel Sekreter Kofi Annan önderliğinde yeniden gündeme gelen reform çalışmalarını fırsat bilerek Svaziland'ın Ezulvini şehrinde toplanarak uzlaşma sağladı.

Afrika ülkelerinin BMGK reformu talepleri, Mart 2005'te Adis Ababa'daki ABÖ zirvesi'nde, Ezulvini Oydaşması'nın öngördüğü şekilde "veto hakkına sahip iki daimi ve iki yılda bir değişen iki geçici üyelik" olarak kesinlik kazandı.

Ezulvini Oydaşması, ABÖ'nün prensipte veto hakkına karşı olmasına rağmen, böyle bir hak var olduğu için, eşit temsil ilkesi gereğince, tüm daimi üyelerin bu hakka sahip olmasını öngörüyor.

Ayrıca oydaşmaya göre, Afrika'nın BMGK'daki temsilcilerini ABÖ seçmeli, ve daha da önemlisi seçim kriteri de ABÖ tarafından belirlenmeli.

Ancak Ezulwini Oydaşması, hangi iki ülkenin daimi üyeliğe aday olacağı sorusunu yanıtsız bırakıyor.

GÜNEY AFRİKA, NİJERYA REKABETİ

Hangi iki ülkenin BMGK daimi üyesi olacağı konusundaki belirsizlik, en muhtemel adaylar Güney Afrika ve Nijerya arasında rekabete yol açarken, kıtasal yaklaşımın zayıflamasına sebep oldu.

Nijerya 2009- 2010'da, Güney Afrika ise 2010-2011'de geçici üyelik koltuğunda oturduğu dönemde Ezulwini Oydaşması çerçevesinde Afrika'nın kıtasal çıkarlarını savunmakla yükümlüyken, bireysel gündemlerini önde tutarak, daimi üyelik için lobi faaliyetleri yürüttü.

Kıtanın ekonomisinin yüzde 40'ını tek başına kucaklayan Güney Afrika, G-8 ülkelerinin de daimi üyelik konusunda diplomatik desteğini almış durumda. Ayrıca Güney Afrika, G-4 ülkelerinden Brezilya, Hindistan ve Japonya tarafından da destekleniyor.

Nijerya ise geniş petrol kaynaklarını öne çıkarsa da yaklaşık 35 milyar dolarlık dış borçla mücadele ediyor. Çin ve Rusya'nın desteğini almak için çaba harcayan Nijerya'nın Güney Afrika karşısındaki tezi ise, kendisinin tek "gerçek siyahi Afrikalı millet" olduğu.

Nijerya'daki Ahmadu Bello Üniversitesi Siyaset Bilimi Bölümü'nden Atelhe George Atelhe, Güney Afrika'nın siyasi yaşamının daha istikrarlı, ekonomik gelişmişliği ve milli gelirinin daha iyi düzeyde olması nedeniyle Nijerya karşısında avantajlı olduğunu söyledi.

Libya ve Mısır'ın Arap Baharı'yla sahneden çekilmesiyle, şansı daha da artan Güney Afrika ve Nijerya dışında Fransa'nın desteklediği Senegal de son zamanlarda BMGK için ismi geçen ülkelerden. Ancak Tayvan ile diplomatik ilişkisi nedeniyle Çin'in vetosuyla karşılaşması bekleniyor.

ABD'nin ise daimi üyelik için destek verdiği bir Afrikası ülke bulunmazken, "yükselen küresel güçler" koalisyonu olarak bilinen Almanya, Japonya, Brezilya ve Hindistan'ın oluşturduğu G-4 grubu, kendi reform gündemlerine çekici öğe olarak Afrika'dan iki ülkenin daimi üyeliğini de koymuştu. Ancak başta veto hakkına sahip iki daimi ve iki geçici ülke formülünü destekleyen G-4, daha sonra veto hakkıyla ilgili desteğinden geri adım attı.

Şimdilerde G-4, "vetosuz daimi üyelik" teklifini yapıyor fakat 20 yılı aşkın süredir isteklerinin tersine kıtalarının ötekileştirildiğini düşünen Afrika ülkeleri bunu kesin bir dille reddediyor.

EZULWİNİ OYDAŞMASI'NIN BAŞARI ŞANSI

Küresel Diyalog Enstitüsü Uzmanı Masters, Ezulwini Oydaşması'nın faydalı olmadığı görüşünde. Girişimi özellikle veto yetkisi talebi konusunda müzakereye açık olmadığı için eleştiren Masters'a göre diğer bir sorun da hangi ülkenin üye olacağını netleştirmediği için Afrika devletleri arasında yüksek tansiyona neden olması.

Nijerya'daki Ahmadu Bello Üniversitesi Siyaset Bilimi Bölümünden Atelhe de "Daha az avantajlı konumda olan ülkeler, BMGK üyeliği için daha olası ve güçlü ülkeleri desteklemeli. Bu bir Afrika kıtası olayı olmalı, bireysel değil" diyor.

Güney Afrika'daki Kuzeybatı Üniversitesi'nden Amusan, Afrika ülkelerinin daimi üyelik elde edememeleri konusunda özeleştiri yapmaları gerektiğini şu sözlerle ifade etti:

"Ekonomik az gelişmişlikleri, gelişmiş ülkere ekonomik bağımlılıkları, siyasi istikrarsızlıkları ve yolsuzluk nedeniyle hiçbir Afrika ülkesi daimi üye olacak durumda değil. Daimi üyelik için heveslenmeden once getirdiği sorumlulukları düşünmek lazım."

ABD'deki Afrika Barış ve Demokrasi Merkezi Başkanı Gabriel Odima ise Afrika ülkelerine tanınan şansı, "Yüzde 90'ı demokrasi, adil yönetim, hukukun üstünlüğü, barış ve istikrardan yoksun olduğu için Afrika'nın BM'deki pozisyonu zayıf" ifadeleriyle değerlendirdi.

Odima, "Kendi vatandaşının hayatını koruyamazken BM'de söz sahibi olmayı bekleyemezsin. Batı neden çoğu Uluslararası Adalet Divanı'nda yargılanan eli kanlı Afrika liderlerinin reform çağrısını ciddiye alsın?" şeklinde konuştu.

(AA/ÖZ/HY)

 
27 Eylül 2013 Cuma 13:32
Okunma: 775
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Gazete Manşetleri
 
Anket
Kıbrıs sorunu ile ilgili olarak 2016 sonuna kadar bir çözüme ulaşılabileceğine inanıyor musunuz?
Evet İnanıyorum
Hayır İanmıyorum
Kararsızım
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
Kuzey’de ‘Rum mülkü’ satın alanların durumuGöbek eriten 10 baharatZayıflamak isteyenlere 5 uzman 5 süper öneriGünde iki fincan kahve içen erkeklerin...Kıbrıs'ta gezilecek yerlerSu geldi Rumlar çıldırdı İşte muhtemel yeni Kıbrıs haritasıTürkiye güzeli bakın kim çıktı!Doğu Akdeniz’de Enerji Stratejileri ve Bölgesel Güvenliğin GeleceğiDoğu Akdeniz’de hidrokarbon yatakları: Yeni bir jeopolitik mücadele sahası mı?
 
TÜRKİYE'DEN GELEN SUYUN DAĞITIMI VE PROJELENDİRİLMESİ ÇALIŞTAYI'NIN SONUÇ BİLDİRGESİ YAYINLANDIDoğu Akdeniz’de zengin gaz ve petrol rezervleri
 
 
Nöbetçi Eczaneler
LEFKOŞA KADER ECZANESİ  (Tel : (392)223-5499)
SEROL ECZANESI  (Tel : (392)227-2064)
GAZİ MAĞUSA SAKARYA ECZANESI  (Tel : (392)365-2989)
GİRNE SERTAÇ ECZANESI  (Tel : (392)815-9067)
GÜZELYURT İNCİ ECZANESI  (Tel : (392)714-3252)