Ana Sayfa » Dünya » Bu Dili Sadece 4 Kişi Konuşabiliyor

Bu Dili Sadece 4 Kişi Konuşabiliyor

Unesco Tarafından Kaybolan Diller Arasında Gösterilen ''hertevin'' Dilini Pervari'nin Ekindüzü Köyünde Sadece  4 Kişi Konuşabiliyor.

 
 
Bu Dili Sadece 4 Kişi Konuşabiliyor

DAHA ÖNCE KELDANİ KATOLİK KİLİSESİ'NE BAĞLI SÜRYANİLER TARAFINDAN KULLANILAN KUZEYDOĞU ARAMİCE VEYA SÜRYANİCE AİLESİNE ÜYE DİLİN, SÜRYANİLERİN AVRUPA'YA GÖÇ ETMELERİ NEDENİYLE KAYBOLMAYA YÜZTUTTUĞU BELİRTİLDİ

KÖYLÜLERDEN KIZILAY: ''BU DİLİ BİZDEN BAŞKA KONUŞAN YOK''

Siirt, 25 Temmuz 12 (T.AK.): Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu (UNESCO) tarafından kaybolan diller arasında gösterilen Hertevin (Hértevin) dili, Pervari'nin Ekindüzü köyünde sadece 4 kişi tarafından akıcı konuşulabiliyor.

Daha önce Keldani Katolik Kilisesi'ne bağlı Süryaniler tarafından kullanılan Kuzeydoğu Aramice veya Süryanice ailesine üye Hertevin dilinin, Süryanilerin Avrupa'ya göç etmeleri nedeniyle yok olmaya yüz tuttu. Ekindüzü köyünde ise dili sadece 4 kişi akıcı şekilde konuşurken, köylüler, dili konuşabilenlerin sayısının oldukça azaldığını belirtiyorlar.

Hertevin dilinin kullanıldığı Ekindüzü köyünden ayrılan ve Siirt'te yaşayan emekli öğretmen Bayram Kızılay, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Hertevin dilinin köyünde yaşayan Keldani Katolik Kilisesi'ne bağlı Süryaniler tarafından konuşulduğunu, Süryanilerin herhangi bir gelir kaynağı olmadığı için son 15 yıla kadar Mersin'e ardından da kimisinin kaçak kimisinin de yasal yollarla Avrupa'ya göç ettiğini söyledi.

Göç eden köylülerle zaman zaman telefonlaştıklarını ifade eden Kızılay, şöyle konuştu:

''Köyümüzde en son bir papaz vardı, o papazda Mersin'e göç etmişti. Papaz yılda bir gün gelir yeni doğan çocukları vaftiz edip giderdi. O Hertevin dilini anadili olarak kullanan köyümüze gelen son kişiydi. Daha sonra kendisinden haber alamadık. Köyümüzde şu anda Hertevin dilini kullanan birkaç köylü var, ama onlarda artık bu dili kendi aralarında şakalaşmak maksadı ile kullanıyorlar. Bu dili araştırmak üzere 1986 yıllında Almanya'dan bir bilim adamı köyümüze geldi. Bir köylüyü alıp Siirt'teki bir otelde 1 hafta boyunca konaklayıp Hertevin dili ile ilgili köylünün tüm bildiklerini kameraya çekip gitmişti.''

Ekindüzü köyünde oturan Nevzat Kızılay ise daha önce dili köyde yaşayan yaklaşık 50 ailenin konuştuğunu ancak, şimdi akıcı olarak sadece 4 kişinin konuşabildiğini söyledi.

''YENİ NESİL BU DİLİ ÖĞRENEMİYOR''

Konuştukları dilin yazılı bir dil olmadığını anlatan Kızılay, ''Çocukluğumuzda köyümüzde gayrı Müslimler vardı. Bu dili onlar konuşuyordu. Bizde onlardan öğrendik. Bu dili bizim köyümüzden başka yerde konuşan yok. Çevre köylerde de gayrı Müslimler vardı. Ancak onlarda bu dili bilmiyorlardı. Yalnız bizim köyümüzde konuşuluyordu. Geçmiş yıllarda yaklaşık 50-60 evde bu dil konuşuluyordu. Konuşanların Avrupa'ya gitmesiyle dili konuşanların sayısı azaldı. Şu anda bu dili bilenlerin ve konuşabilenlerin sayısı birkaç kişiye düştü. Benimle birlikte bu dili iyi konuşan birkaç arkadaşım var. 5-6 kişiyi geçmez. Geçen yıl Paris'e gittim. Oradaki köylülerimizle dili konuştum'' dedi.

Hertevin'i iyi bilen köylülerden Ramazan Kadri Selvitepe de bu dili kendilerinden sonra konuşacak kimse olmadığını söyledi.

Köy Muhtarı Ramazan Kızılay da dilin artık unutulmaya başladığını ve köyde dili bilen çok az sayıda kişi kaldığını belirtti. Kızılay, ''Bende bu dili bilmiyorum. Yeni nesil bu dili öğrenemiyor. Kendi aralarında konuştuklarında onlardan hiçbir şey anlamıyoruz'' şeklinde konuştu.

Köylüler, dili unutmamak için sık sık kendi aralarında sohbet ettiklerini kaydetti.

HERTEVİN DİLİ

UNESCO'nun 21 Şubat Dünya Anadili günü nedeni ile yayımladığı ''Tehlike Altındaki Diller Atlası''na göre, Türkiye'de 15 dilin tehlike altında olduğu belirtilmişti.

Atlasta, 200 dilin son üç kuşakta, 60-70 yıllık bir süreçte kaybolduğunu, 538'inin kaybolmak üzere olduğunu, 502'sinin ciddi tehlike altında, 623'ünün tehlike altında ve 607'sinin ise hassas durumda olduğu vurgulanmıştı.

Tehlike altındaki diller atlasına göre üç dil, Ubıhça, Mlahso ve Kapadokya Yunancası kaybolmuş, Çerkez dilleri ve Zazaca 'güvensiz', 7 dil 'kesinlikle', 3 dil 'ciddi anlamda', 'Hertevin' dili ise 'son derece' tehlike altında olduğu açıklanmıştı.

Çeşitli kaynaklara göre, 1960'lı yıllara kadar Siirt civarında yaşayan bin kadar kişi tarafından konuşulan dilin ilk kez 1970 yılında Alman Dilbilimci Otto Jastrow tarafından keşfedildiği, Jastrow'un, 1986 tekrar bölgeye gidip akademik araştırma yaptığı belirtiliyor.

HERTEVİN DİLİNDE BAZI KELİMELERİN TÜRKÇE KARŞILIKLARI

Hertevin dilinde bazı kelimelerin Türkçe karşılıkları ise şöyle:

Hoş geldiniz -Şemattelhat, Ekmek- Lahmo, Et- Bisra, Nasılsın?- Meamet ? Baba- Barteye , Anne- Dahet, Peynir- Gofta, Su- Mayye, Kardeş- Ebri, Yoğurt- Duve, Köy- Beti, Yumurta- Bei, Yağ- Lehm, Nereye gidiyorsun? Beka pozzıt?, Nasılsın?- Meuden?, Eşek- Hımar, Koyun- Kınyana."

(AA/HY/KAR)

 
25 Temmuz 2012 Çarşamba 12:42
Okunma: 377
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Gazete Manşetleri
 
Anket
Kıbrıs sorunu ile ilgili olarak 2016 sonuna kadar bir çözüme ulaşılabileceğine inanıyor musunuz?
Evet İnanıyorum
Hayır İanmıyorum
Kararsızım
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
Kuzey’de ‘Rum mülkü’ satın alanların durumuGöbek eriten 10 baharatZayıflamak isteyenlere 5 uzman 5 süper öneriGünde iki fincan kahve içen erkeklerin...Kıbrıs'ta gezilecek yerlerSu geldi Rumlar çıldırdı İşte muhtemel yeni Kıbrıs haritasıTürkiye güzeli bakın kim çıktı!Doğu Akdeniz’de Enerji Stratejileri ve Bölgesel Güvenliğin GeleceğiDoğu Akdeniz’de hidrokarbon yatakları: Yeni bir jeopolitik mücadele sahası mı?
 
TÜRKİYE'DEN GELEN SUYUN DAĞITIMI VE PROJELENDİRİLMESİ ÇALIŞTAYI'NIN SONUÇ BİLDİRGESİ YAYINLANDIDoğu Akdeniz’de zengin gaz ve petrol rezervleri
 
 
Nöbetçi Eczaneler
LEFKOŞA KADER ECZANESİ  (Tel : (392)223-5499)
SEROL ECZANESI  (Tel : (392)227-2064)
GAZİ MAĞUSA SAKARYA ECZANESI  (Tel : (392)365-2989)
GİRNE SERTAÇ ECZANESI  (Tel : (392)815-9067)
GÜZELYURT İNCİ ECZANESI  (Tel : (392)714-3252)