Ana Sayfa » Dünya » İran'ın Nükleer Müzakeleri Somut Fakat Küçük Adımlarla İlerliyor

İran'ın Nükleer Müzakeleri Somut Fakat Küçük Adımlarla İlerliyor

İran İle Uaea Arasında İmzalanan Çerçeve Anlaşması, Sagend Madenleri İle Ardakan'daki Uranyum Cevherini İşleme Tesislerinin Denetimini, Arak Ağır Su Reaktörüyle İlgili Planların Uaea'ya İletilmesini Ve Nükleer Silahlar Dışında Kullanım Alanı Oldukça Sınırlı Ateşleme Mekanizmasının Üretimiyle İlgili Soruları İçeriyor.

 
 
İran'ın Nükleer Müzakeleri Somut Fakat Küçük Adımlarla İlerliyor

7 MADDELİK ANLAŞMA İRAN'IN NÜKLEER PROGRAMINA YÖNELİK SORU İŞARETLERİNİ GİDERMEMEKLE BİRLİKTE, DAHA ÖNEMLİ KONULARIN MÜZAKERE EDİLMESİNİN ÖNÜNÜN AÇILMASINA KATKIDA BULUNACAĞI İÇİN ANLAMLI GÖRÜLÜYOR

Ankara, 10 Şubat 14 (T.A.K.): İran ile Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) arasında yapılan nükleer müzakerelerde, kasım ayında varılan anlaşmanın ardından dün de yedi maddelik yeni bir çerçeve anlaşması çıktı. 15 Mayıs'a kadar uygulanması öngörülen anlaşma, müzakerelerin önündeki küçük pürüzleri kaldırıyor ancak İran'ın nükleer programına yönelik endişeleri gidermekte yetersiz kalıyor.

Üç ay içinde hayata geçirileceği belirtilen anlaşma, İran'ın yeni dönemde takındığı uzlaşmacı tavrı desteklerken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesi ve Almanya (P5+1) ile gelecek hafta Viyana'da yapılacak müzakereler için de olumlu bir sinyal gönderiyor.

11 Kasım'da imzalanan altı maddelik anlaşmanın devamı niteliğinde olan bu yeni anlaşma, İran'ın nükleer programı konusunda kapsamlı sorulara cevap vermekte yetersiz olmakla birlikte, UAEA Genel Direktörü Yukiya Amano'nun ifadesiyle, doğrulama işlemlerinin bitirilerek "daha zor" meselelerin müzakeresinin önünün açılmasına katkıda bulunacağı için anlamlı görülüyor.

İran ile UAEA arasında 10 yılı aşkın süredir devam eden görüşmeler, İran'ın nükleer programı konusundaki endişelere son vermeyi amaçlıyor. Anlaşmazlığın temelinde ise İran'ın taraf olduğu Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'nın (NPT) ek protokolünü uygulamayı reddetmesinden ileri geliyor.

UAEA'ya bildirilmemiş nükleer faaliyetlerin tespitinde NPT'nin yetersiz kalması üzerine getirilen ek protokol, UAEA denetçilerine istediği zaman istediği yerde denetim yapma ve bütün tesis, ekipman, dosya ve kişilere ulaşma imkanı sunuyor. İran'ın dışında Mısır ve Brezilya da ek protokolleri hayata geçirecek imzayı atmamıştı.

ANLAŞMA NE GETİRİYOR?

Dün varılan çerçeve anlaşmasına göre, Yezd kentindeki Sagend madenleri ile Ardakan'daki uranyum cevherini zenginleştirme işleminde kullanılmak üzere "sarı kek" olarak bilinen maddeye çeviren tesisler, İranlı yetkililerin kontrolünde UAEA müfettişlerinin denetimine açılacak. İran, 11 Kasım'da da Benderabbas'taki Geçin madenleri için UAEA'ya kontrollü denetim izni vermişti.

Anlaşmanın bir diğer önemli maddesi ise IR-40 olarak da bilinen Arak ağır su reaktörünün tasarım bilgilerinin UAEA ile paylaşılacak olması. Henüz inşa aşamasında olan ağır su reaktörü, nükleer silah yapımında kullanılan bir başka madde olan plütonyumun üretimine imkan tanıyacak. İran, 11 Kasım anlaşmasında UAEA denetçilerine reaktörde plütonyumun ayrıştırılmasında kullanılacak "döteryum" adıyla da bilinen ağır suyun üretim tesisine giriş izni vermiş fakat reaktörü bunun dışında tutmuştu.

Nükleer silah iddialarını reddeden İran yönetimi, reaktörün tarım, tıp ve endüstri alanında kullanılmak üzere izotop üreteceğini ileri sürüyor ancak Batılı uzmanlar, 40 megavatlık reaktörün bu iş için gereksizce büyük olduğunu ve söz konusu izotopların hafif su reaktörü ile de elde edilebileceğini dile getiriyor.

Endişeleri gidermek için reaktörün hafif su reaktörüne çevrilmesi teklif edilmişti.

ARAK KONUSUNDA İRAN GERİ ADIM ATACAK MI?

İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihi, geçen hafta yaptığı açıklamada, endişeleri gidermek için reaktörü "daha az plütonyum üretecek" şekilde değiştirebileceklerini söylemişti.

Anlaşmayla İran, henüz zenginleştirilebilecek duruma gelmemiş kaynak maddeler ve uranyumun cevher haldeki fosfattan ayrıştırılması ile ilgili bilgileri de UAEA ile paylaşacak.

Anlaşma, Tahran yönetiminin nükleer silahlarda kullanılan "ateşleme mekanizması üretme ihtiyacına" da açıklık getirmeyi amaçlıyor. İran, 15 Mayıs'a kadar bu mekanizmaların kullanımına ve uygulamalarına ilişkin bilgi ve açıklamaları da UAEA'ya iletecek.

Ateşleme mekanizmasıyla ilgili konular, UAEA'nın 2011 raporlarında yer almış, "Bu tür teknolojilerin sınırlı sivil ve konvansiyonel askeri uygulama alanına sahip olduğu gerçeği göz önünde bulundurulduğunda, İran'ın bu tür ateşleme mekanizmaları ve malzemeleri geliştirmesi endişe kaynağıdır" denilmişti. Konuyla ilgili, İran tarafından tatmin edici bir açıklama gelmemişti.

ASIL KONULARA HENÜZ GEÇİLMEDİ

Nükleer silahların yayılmasının önlenmesiyle ilgili BM bünyesinde faaliyet gösteren UAEA ile İran arasında devam eden müzakerelerde gündeme gelen ihtilaflı konuların başında, içinde patlayıcı denemeleri yapıldığı öne sürülen Parçin nükleer tesisi, Kum şehri yakınlarında yerin 90 metre altında inşa edilen Fordo nükleer tesisi, askeri amaçlı kullanılması halinde yıllık iki atom bombası üretme kapasitesine sahip olacak Arak ağır su reaktörü geliyor.

İran'ı nükleer programı konusunda şeffaf olmaya çağıran UAEA, Tahran yönetiminin nükleer silah elde etmeye çalıştığı ve bununla ilgili olarak patlayıcı denemeleri yaptığı yönündeki iddiaları araştırıyordu.Hasan Ruhani'nin cumhurbaşkanlığına seçilmesi sonrasında İran yeniden Batı ile müzakere masasına oturmuştu.

GEÇİCİ ANLAŞMA UZATILABİLİR -

İran, UAEA ve P5+1 ile birbirine paralel fakat tamamen bağımsız müzakereler yürütüyor ancak P5+1 ile varılan geçici anlaşma denetim ve doğrulama gibi teknik konularda UAEA'ya yetki veriyordu.

P5+1 ile yapılan müzakereler, Batı açısından İran'ın nükleer programının barışçıl olduğunu doğrulama amacı taşırken, İran için ise uluslararası yaptırımlara son verilerek ülkenin içinde bulunduğu ekonomik bunalımdan çıkma ve yeniden uluslararası sisteme entegrasyonu anlamına geliyor.

İran, kapsamlı bir nihai anlaşma için P5+1 ülkeleriyle 18 Şubat'ta Viyana'da tekrar bir araya gelecek. Taraflar arasında 24 Kasım'da varılan geçici anlaşmanın süresi 20 Temmuz'da doluyor ancak İran'ın olumlu adımlar atmaya devam etmesi durumunda 6 ayın sonunda anlaşma süresinin uzatılması ihtimalinden söz ediliyor.

(AA/TUĞ/KAR)

 
10 Şubat 2014 Pazartesi 13:11
Okunma: 691
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Gazete Manşetleri
 
Anket
Kıbrıs sorunu ile ilgili olarak 2016 sonuna kadar bir çözüme ulaşılabileceğine inanıyor musunuz?
Evet İnanıyorum
Hayır İanmıyorum
Kararsızım
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
Kuzey’de ‘Rum mülkü’ satın alanların durumuGöbek eriten 10 baharatZayıflamak isteyenlere 5 uzman 5 süper öneriGünde iki fincan kahve içen erkeklerin...Kıbrıs'ta gezilecek yerlerSu geldi Rumlar çıldırdı İşte muhtemel yeni Kıbrıs haritasıTürkiye güzeli bakın kim çıktı!Doğu Akdeniz’de Enerji Stratejileri ve Bölgesel Güvenliğin GeleceğiDoğu Akdeniz’de hidrokarbon yatakları: Yeni bir jeopolitik mücadele sahası mı?
 
TÜRKİYE'DEN GELEN SUYUN DAĞITIMI VE PROJELENDİRİLMESİ ÇALIŞTAYI'NIN SONUÇ BİLDİRGESİ YAYINLANDIDoğu Akdeniz’de zengin gaz ve petrol rezervleri
 
 
Nöbetçi Eczaneler
LEFKOŞA KADER ECZANESİ  (Tel : (392)223-5499)
SEROL ECZANESI  (Tel : (392)227-2064)
GAZİ MAĞUSA SAKARYA ECZANESI  (Tel : (392)365-2989)
GİRNE SERTAÇ ECZANESI  (Tel : (392)815-9067)
GÜZELYURT İNCİ ECZANESI  (Tel : (392)714-3252)