Ana Sayfa » Bilgi Bankası » Kıbrıs Türk Federe Devleti Anayasası

Kıbrıs Türk Federe Devleti Anayasası

Kıbrıs Türk Federe Devleti Anayasası

 
 
Kıbrıs Türk Federe Devleti Anayasası


BİRİNCİ KISIM

Genel İlkeler



Kıbrıs Türk Federe Devletinin  Şekli ve Nitelikleri

Madde 1

Kıbrıs Türk Federe devleti, demokrasi, sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayanan laik bir Cumhuriyettir.







Federe Devletin Yetkileri

Madde 2

Kıbrıs Federe Cumhuriyetine, belli konularda açıkca tanınan yetkiler dışında , Kıbrıs Türk Federe Devleti bütün yetkileri kullanır ve gereken örgütleri kurar.







Resmi Dil

Madde 3

Kıbrıs Türk Federe Devletinin  resmi dili  Türkçe'dir.







Anayasanın Üstünlüğü  ve Bağlayıcılığı

Madde 4

(1)       Yasalar Anayasaya aykırı olamaz.

(2)       Anayasa kuralları, yasama, yürütme ve yargı organlarını, Devlet yönetimi makamlarını ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır.







İKİNCİ KISIM

TEMEL HAKLAR, ÖZGÜRLÜKLER VE ÖDEVLER



BÖLÜM I

Genel Kurallar

Temel Hakların Niteliği ve Korunması

Madde 5

(1)       Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahiptir.

(2)       Devlet, kişinin temel hak ve özgürlüklerini, kişi huzuru, sosyal adalet ve ukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmayacak biçimde sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal bütün engelleri kaldırır, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli koşulları hazırlar.

(3)       Devletin yasama, yürütme ve yargı organları, kendi yetki sınırları içinde, bu Kısım kurallarının tam olarak  uygulanmasını sağlamakla yükümlüdürler.





Temel Hak ve Özgürlüklerin Özü,  Sınırlanması ve Kötüye Kullanılması

Madde 6

Temel hak ve özgürlükler, özüne dokunmadan, kamu yararı, kamu düzeni, genel ahlak, sosyal adalet, ulusal güvenlik, genel sağlık ve kişilerin can ve mal güvenliğini sağlamak gibi nedenlerle ancak yasalarla kısıtlanabilir.







Eşitlik

Madde 7

Her Türk yurttaşı, hiçbir ayırım gözetilmeksizin, yasa önünde eşittir,  Hiçbir kişi, aile, zümre veya sınıfa ayrıcalık tanınamaz.







Yabancıların Durumu

Madde 8

Bu Anayasada gösterilen hak ve özgürlükler, yabancılar için, uluslararası hukuka uygun olarak yasa ile düzenlenebilir.







İKİNCİ BÖLÜM

Kişinin Hak, Özgürlük ve Ödevleri



Kişi dokunulmazlığı

Madde 9

(1)       Her Türk yurttaşı ,yaşama, maddi ve manevi varlığını geliştirme haklarına ve kişi özgürlüğüne sahiptir.

(2)       Kimseye eziyet ve işkence yapılamaz.

(3)       İnsanlık onuruyla bağdaşmayan ceza konulamaz.







Hayat ve Vücut Bütünlüğü Hakkı

Madde 10

(1)       Herkes, hayat ve vücut bütünlüğü hakkına sahiptir.

(2)       Yasanın ölüm cezası ile cezalandırdığı bir suçtan dolayı hakkında yetkili bir mahkemece verilen bir hükmün yerine getirilmesi dışında kimsenin hayatına son verilemez.

Yasa böyle bir cezayı, ancak savaş halinde vatana ihanet, devletlerarası hukuka göre korsanlık ve tedhiş suçları için veya müebbet hapis cezası gerektiren bir suçtan mükerrer mahkumiyet halinde koyabilir.

(3)       Yasa ile konduğu zaman ve gösterildiği şekilde:

(a)       Kişinin ve malvarlığının, başka türlü kaçınılması ve tamiri olanaksız aynı derecede bir zarara karşı savunulması; veya

(b)       Bir kişinin yakalanması veya yasaya uygun tutukluluktan kaçmasının  önlenmesi; veya

(c)       Bir ayaklanmanın veya karşı koymanın bastırılması amacıyla girişim eylem sırasında kesin olarak gerekli olduğu kadar zor kullanmak suretiyle yaşama son verilmesi, (1). ve (2). fıkra kurallarına aykırı sayılmaz.







Özel Hayatın Gizliliği

Madde 11

(1)       Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir.  Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.  Adli kovuşturmanın gerektirdiği istisnalar saklıdır.

(2)       Yasanın açıkça gösterdiği durumlarda, usulüne göre verilmiş mahkeme veya yargıç kararı olmadıkça, ulusal güvenlik ve kamu düzeni bakımından gecikmede sakınca bulunan durumlarda da, yasa ile yetkili kılınan merciin emri bulunmadıkça, kimsenin üstü, özel kağıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz.







Konut Dokunulmazlığı

Madde 12

(1)       Kimsenin konutuna dokunulamaz.

(2)       Yasanın açıkça gösterdiği durumlarda, usulüne göre verilmiş mahkeme veya yargıç kararı olmadıkça, ulusal güvenlik veya kamu düzeni bakımından gecikmede sakınca bulunan durumlarda da, yasa ile yetkili kılınan merciin emri bulunmadıkça, konuta girilemez, arama yapılamaz ve buradaki eşyaya el konulamaz.







Haberleşme Özgürlüğü

Madde 13

(1)       Herkes, haberleşme özgürlüğüne sahiptir.

(2)       Haberleşmenin gizliliği esastır.  Yasanın gösterdiği durumlarda mahkeme veya yargıç  tarafından yasaya uygun olarak verilmiş bir karar olmadıkça, bu gizliliğe dokunulamaz.







Gezi ve Yerleşme Özgürlüğü

Madde 14

(1)       Her yurttaş, gezi  özgürlüğüne sahiptir;  bu özgürlük ancak ulusal güvenliği sağlama ve salgın hastalıkları önleme amaçlarıyla ve yasa ile sınırlanabilir.

(2)       Her yurttaş, dilediği yerde yerleşme özgürlüğüne sahiptir, bu özgürlük, ancak ulusal güvenliği sağlama, salgın hastalıkları önleme, kamu mallarını koruma, sosyal, ekonomik ve tarımsal gelişmeyi ve sağlıklı kentleşmeyi gerçekleştirme zorunluluğuyla ve yasa ile sınırlanabilir.

(3)       Her yurttaş, yurda girme ve çıkma özgürlüğüne sahiptir.  Yurt dışına çıkma özgürlüğü yasa ile düzenlenir.

(4)       Hiçbir yurttaş, isteği dışında Devlet sınırları dışına çıkarılamaz ve aynı şekilde girmekten alıkonulamaz.







Vicdan ve Din Özgürlüğü

Madde 15

(1)       Herkes, vicdan, dini inanç ve kanaat özgürlüğüne sahiptir.

(2)       Kamu düzenine, genel ahlaka veya bu amaçla çıkarılmış yasalara aykırı olmayan ibadetler, dinsel ayin ve törenler serbesttir.

(3)       Kimse, ibadete, dinsel ayin ve törenlere katılmaya, dini inanç ve kanaatlarını açıklamaya zorlanamaz; dini inanç ve kanaatlarından dolayı kınanamaz.

(4)       Din eğitim ve öğretimi, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır.

(5)       Kimse, Devletin sosyal, ekonomik, siyasal veya yasal temel düzenini, kısmen de olsa, din kurallarına dayandırma veya siyasal ve kişisel çıkar veya nüfuz sağlama amacı ile her ne surette olursa olsun, dini veya din duygularını yahut dince kutsal sayılan şeyleri istismar edemez ve kötüye kullanamaz.  Bu yasak dışına çıkan veya başkasını bu yolda kışkırtan gerçek veya tüzel kişiler hakkında, yasanın gösterdiği kurallar uygulanır ve siyasal partiler, Anayasa Mahkemesi olarak görev yapan Yüksek Mahkemece temelli kapatılır.







Düşünce, Söz ve Anlatım Özgürlüğü

Madde 16

(1)       Herkes, düşünce ve kanaat özgürlüğüne sahiptir; kimse, düşünce ve kanaatlarını açıklamaya zorlanamaz.  Düşünce suçu yoktur.

(2)       Herkes, düşünce ve kanaatlarını, söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir.

Bu hak, herhangi bir resmi makamın müdahalesi ve Devlet sınırları sözkonusu olmaksızın, kanaatını anlatma, haber ve fikir alma ve verme özgürlüklerini kapsar.

(3)       Söz ve anlatım özgürlüklerinin kullanılması, yalnız ulusal güvenlik, anayasal düzen, kamu güvenliği , kamu düzeni, genel sağlık, genel ahlak yararı için veya başkalarının şöhret veya haklarının korunması veya bir sırrın açıklanmasının önlenmesi veya yargının otorite veya tarafsızlığının sürdürülmesi için gerekli ve yasanın koyduğu yöntemlere, koşullara, sınırlamalara veya cezalara bağlı tutulabilir.







Bilim ve Sanat Özgürlüğü

Madde 17

(1)Herkes, bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme, açıklama, yayına ve bu alanlarda her türlü araştırma yapma hakkına sahiptir.

(2)Eğitim ve öğretim, Devletin gözetimi altında serbestdir

(3)Çağdaş bilim ve eğitim ilkelerine aykırı eğitim ve öğretim  yerleri açılamaz.







Basın Özgürlüğü

Madde 18

(1)       Yurtaşlar için basın ve yayın özgürdür, sansür edilemez.

(2)       Devlet, basın, yayın ve haber alma özgürlüğünü sağlayacak önlemleri alır.

(3)       Basın ve haber alma özgürlüğü, kamu düzenini, ulusal güvenliği veya genel ahlakı korumak, kişilerin şeref, haysiyet ve haklarına tecavüzü, suç işlemeye kışkırtmayı  önlemek veya yargı görevinin amacına uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak için yasa ile sınırlanabilir.

(4)       Yargı görevinin amacına uygun olarak yerine getirilmesi için, yasa ile belirtilecek sınırlar içinde, mahkeme veya yargıç tarafından verilecek kararlar saklı kalmak üzere, olaylar hakkında yayın yasağı konamaz.







Gazete ve Dergi Çıkarma Hakkı

Madde 19

(1)       Gazete ve  dergi  çıkarılması, her Türk yurttaşı  için önceden izin alma ve mali güvence yatırma koşuluna bağlanamaz.

(2)       Gazete,  ve dergilerin çıkarılması, yayımı, mali kaynakları ve gazetecilik mesleği ile ilgili koşullar yasa ile düzenlenir.Yasa, haber, düşünce ve kanaatların serbestçe yayımlanmasını engelleyici veya  zorlaştırıcı siyasal, ekonomik, mali veya teknik kayıtlar koyamaz.

(3)       Gazete ve dergiler, devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin veya bunlara bağlı kurumların araç ve olanaklarından eşitlik ilkesine göre yararlanır.







Kitap ve Broşür Çıkarma Hakkı

Madde 20

(1)       Kitap ve broşür yayımı, Türk  yurttaşları  için izne bağlı tutulamaz, sansür edilemez.

(2)       Devlet sınırları içinde yayımlanan kitap ve broşürlerin  toplattırılması gazete ve dergideki gibi olur.







Basın Araçlarının Korunması

Madde 21

Yurttaşlara ait basımevi ve eklentileri ve basın araçları, suç aracı oldukları gerekçesiyle de olsa, zorla alınamaz veya elkonulamaz veya işletilmekten alıkonamaz.







Basın Dışı Haberleşme Araçlarından Yararlanma Hakkı

Madde 22

Yurttaşlar ve siyasal partiler, kamu tüzel  kişilerinin elindeki basın dışı haberleşme ve yayın araçlarından yararlanma hakkına sahiptir.  Bu yararlanmanın koşulları ve usulleri, demokratik ilkelere ve hakkaniyet ölçülerine uygun olarak yasa ile düzenlenir.  Yasa, insan haklarına, demokrasi, sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayanan laik devletin, ulusal güvenliğin ve genel ahlakın korunması halleri dışındaki bir nedene dayanarak, halkın bu araçlarla haber almasını, düşünce ve kanaatlara ulaşmasını ve kamuoyunun serbestçe oluşumunu engelleyici kayıtlar koyamaz.







Düzeltme ve Cevap Hakkı

Madde 23

(1)       Düzeltme ve cevap hakkı, ancak kişilerin  haysiyet ve şerefine  dokunulması veya kendileriyle ilgili gerçeğe aykırı yayınlar yapılması hallerinde tanınır ve yasa ile düzenlenir.

(2)       Düzeltme ve cevap yayınlanmazsa, yayınlanmasının gerekip gerekmediğine, yargıç tarafından karar verilir.







Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Hakkı

Madde 24

Yurttaşlar, önceden izin almaksızın, silahsız ve saldırısız toplanma veya gösteri yürüyüşü yapma hakkına sahiptir.  Bu hak, kamu düzenini korumak için yasa ile sınırlanabilir.







Dernek Kurma Hakkı

Madde 25

(1)       Yurttaşlar, önceden izin almaksızın, dernek kurma hakkına sahiptir.  Bu hakkın kullanılmasında uygulanacak şekil ve usuller yasada  gösterilir.  Yasa, ulusal güvenliğin, kamu düzeninin ve genel ahlakın korunması amacıyla sınırlar koyabilir.

(2)       Hiçbir yurttaş, herhangi bir derneğe üye olmaya veya herhangi bir dernekte üye kalmaya zorlanamaz.

(3)       Dernekler, yasanın öngördüğü durumlarda, yargıç kararıyla kapatılabilir; ulusal güvenliğin, kamu düzeninin ve genel ahlakın korunması bakımından gecikmede sakınca bulunan durumlarda da, yargıç kararına kadar, yasanın açıkca yetkili kıldığı merciin emriyle faaliyetten alıkonulabilir.







Kişi Güvenliği

Madde 26

(1) Herkes özgürlük ve kişisel özgürlük  hakkına sahiptir.

(2)Bir kişi, özgürlüğünden ancak aşağıdaki hallerde yasayla konduğu zaman ve öngörüldüğü biçimde yoksun bırakılabilir:

(a)       Yetkili bir mahkemece hüküm giyen  bir kişinin tutukluluğu;

(b)       Bir mahkemin yasal bir emrine uymamaktan dolayı bir kişinin yakalanması veya tutukluluğu;

(c)       Bir kişinin, suç işlediği makul şüphesi üzerine, yetkili yargı mercii önüne getirilmesi amacıyla veya suç işlemesini önlemenin veya işledikten sonra kaçmasına engel olmanın makul olarak gerekli görüldüğü hallerde yakalanması veya tutukluluğu;

(ç)       Bir küçüğün ıslahı amacıyla yasal bir emirle bakım altına alınması veya yetkili yargı makamı önüne getirilmesi amacıyla yasal tutukluluğu;

(d)       Bulaşıcı bir hastalık yayabilecek kişilerin, akıl hastalarının, alkoliklerin, uyuşturucu madde düşkünlerinin veya serserilerin tutukluluğu;

(e)       Bir kişinin, Devlet topraklarına izinsiz girmesini önlemek için veya geri verilmesi işlemine girişilmesi nedeniyle yakalanması veya tutukluluğu;

(3)      Hiçbir kimse, ölüm veya hapis cezasını gerektiren bir suçüstü halinde, yasa ile konduğu zaman ve gösterildiği usul müstesna, yasanın gösterdiği usullere uygun olarak ve düzenlenmiş gerekçeli adli  bir  belge bulunmaksızın yakalanamaz.

(4)      Yakalanan herkese, yakalanmasını gerektiren nedenler, yakalanması sırasında anladığı dilde bildirilir seçtiği bir hukukçunun hizmetinden derhal yararlanmasına izin verilir.

(5)       Yakalanan kişi, yakalandıktan sonra mümkün olan en kısa zamanda ve daha  önce salıverilmediği takdirde , herhalde yirmi dört  saat geçmeden  bir yargıç önüne çıkarılır.

(6)      Yargıç, derhal, yakalanan kişinin anladığı dilde yakalanma nedenlerini soruşturur ve en kısa zamanda ve herhalde yargıç önüne çıkma tarihinden itibaren üç günü geçmeyen bir süre içinde, uygun göreceği koşullarla yakalananı ya salıverir veya yakalanma nedeni suç hakkındaki soruşturma tamamlanmadığı takdirde, yakalanmanın devamına karar verir.Yargıç, her defasında sekiz günü geçmemek koşuluyla, bu yakalanmanın devamına karar verebilir.

Ancak,  yakalanma süresinin toplamı, yakalanma tarihinden başlayarak üç ayı geçemez ve bu sürenin sonunda yakalamayı  uygulamakla görevli kişi veya makam, yakalatılan kişiyi derhal serbest bırakır.

Yargıçın  bu fıkraya göre  verdiği kararlar istinaf edebilir.

(7)      Yakalanması veya tutukluluğu nedeniyle özgürlüğünden yoksun bırakılan herkes, tutukluluğunun yasaya uygunluğu hakkında bir mahkemece süratle karar verilmesi için, yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.  Tutukluluğu yasaya aykırı görüldüğü takdirde, serbest bırakılması mahkemece emredilir.

(8)Bu madde kurallarına aykırı olarak bir yakalanmanın veya bir tutukluluğun mağduru herkes, dava açmak suretiyle tazminat alma hakkına sahiptir.







Hak Arama Özgürlüğü ve Yasal Yargı Yolu

Madde 27

(1)       Hiçbir kimse, bu Anayasa ile veya bu Anayasa gereğince kendisine gösterilen mahkemeye başvurmak hakkından yoksun bırakılamaz.  Her ne ad altında olursa olsun adli komisyonlar veya istisnai mahkemeler oluşturulması yasaktır.

(2)       Herkes, medeni hak ve yükümlülüklerinin veya kendisine karşı yapılan bir suçlamanın karara bağlanmasında, yasa ile kurulan bağımsız, tarafsız ve yetkili bir mahkeme tarafından, makul bir süre içinde adil ve açık bir surette davanın dinlenmesi hakkına sahiptir.  Karar gerekçeye dayanır ve açık bir oturumda okunur.Ulusal güvenlik, anayasal düzen, kamu düzeni, kamu güvenliği veya genel ahlak yararına olduğu veya küçüklerin çıkarları veya tarafların özel hayatlarının korunması için gerekli olduğu ve yayının, adaletin sağlanması için mahkemece zararlı görüldüğü özel durumlarda, basın mensupları  ve halk,mahkeme kararıyla duruşmanın tamamına veya bir kısmına sokulmayabilir.

Herkes:

(a)       mahkeme önüne çıkarılması nedenlerinin kendisine bildirilmesi;

(b)       davasını mahkemeye sunmak ve bunu hazırlamak için gerekli zamana sahip olmak;

(c)       delillerini göstermek veya göstertmek veya tanıkların yasaya uygun olarak doğrudan doğruya sorguya çekilmesini istemek;

(ç)       kendi seçtiği bir hukukçu tutmak ve adaletin sağlanması için gerekli görülüyorsa, yasanın gösterdiği şekilde kendisine parasız bir hukukçu atanması;

(d)       Mahkemede kullanılan dili anlayamadığı veya konuşamadığı takdirde, bir tercümanın yardımından parasız yararlanmak,

hakkına sahiptir







Cezaların Yasal ve Kişisel Olması ve Sanık Hakları

Madde 28

(1)       Kimse, işlendiği zaman yasaca suç teşkil etmeyen bir eylem veya ihmalden dolayı suçlu sayılamaz; herhangi bir suç için, işlendiği zaman yasanın bu suç için koyduğu cezadan daha ağır bir cezaya çarptırılamaz.

(2)       Bir suçtan dolayı beraat eden veya hüküm giyen bir kişi, aynı suçtan dolayı tekrar yargılanamaz.  Kimse, aynı eylem veya ihmalden dolayı, bu eylem veya ihmal ile ölüme sebebiyet verilmiş olmadıkça, iki defa cezalandırılamaz.

(3)       Hiçbir yasa, suçun ağırlığı ile orantılı olmayan bir ceza koyamaz.

(4)       Bir suçtan sanık herkes, suçluluğu yasaya uygun olarak ispat edilinceye kadar suçsuz sayılır.

(5)       Bir suçtan sanık herkes, en azından:

(a)       Hakkında yapılan suçlamanın nitelik ve nedeninin anladığı bir dilde ve etraflı şekilde derhal kendisine bildirilmesi;

(b)       Savunmasını hazırlaması için yeterli zamana ve kolaylıklara sahip olmak;

(c)       Kendi kendini bizzat veya eğer yeterli mali olanaklardan yoksun bulunuyor ve adaletin sağlanması için gerekli görülüyorsa, kendisine parasız olarak atanacak bir hukukçu aracılığı ile savunmak;

(ç)       İddia tanıklarını bizzat veya avukatı vasıtasıyla sorguya çekmek veya çektirmek ve savunma tanıklarını da iddia tanıkları ile aynı koşullar altında getirtmek ve sorguya çekilmelerini sağlamak;

(d)       Mahkemede kullanılan dili anlayamadığı veya konuşamadığı takdirde, bir tercümanın yardımından parasız yararlanmak,

hakkına sahiptir.

(6)       Malların toptan müsaderesi cezasının konması yasaktır.







İspat Hakkı

Madde 29

Kamu görev ve hizmetinde bulunanlara karşı,  bu görev ve hizmetin yerine getirilmesiyle ilgili olarak yapılan isnatlardan dolayı açılan hakaret davalarında, sanık, isnadın doğruluğunu ispat hakkına sahiptir.  Bunun dışındaki hallerde ispat isteminin kabulü, ancak isnat olunan eylemin doğru olup olmadığının anlaşılmasında kamu yararı bulunmasına veya şikayetçinin ispata razı olmasına bağlıdır.







ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Sosyal ve Ekonomik Haklar, Özgürlükler ve Ödevler



Ailenin Korunması

Madde 30

Aile toplumun temelidir.  Devlet ve diğer kamu tüzel kişileri ailenin, ananın ve çocuğun korunması için gerekli önlemleri alır ve örgütleri kurar.





Mülkiyet Hakkına Ait Genel Kural

Madde 31

(1)       Her yurttaş, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.  Bu haklar, kamu yararı amacıyla ve yasa ile sınırlanabilir.

(2)       Mülkiyet hakkının kullanılmasına, kamu güvenliği, genel sağlık, genel ahlak, kent ve ülke planlaması veya herhangi bir malvarlığının kamu yararı için geliştirilmesi ve faydalı kılınması veya başkalarının haklarının korunması için kesin olarak gerekli kısıntı veya sınırlamalar yasa ile konabilir.

(3)       Malvarlığının ekonomik değerini fiilen azaltan kısıntı ve sınırlandırmalar için derhal tam bir tazminat ödenir; anlaşmazlık halinde tazminatı hukuk mahkemesi saptar.

(4)       Devletin, yeraltı suları, madenler, eski eserler ve yasa ile sahipsiz taşınmaz mal olarak nitelendirilen  taşınmaz mallar  üzerindeki hakkı saklıdır.







Toprak Mülkiyeti

Madde 32

(1)       Devlet, toprağın verimli olarak işletilmesini gerçekleştirmek ve topraksız olan veya yeter toprağı bulunmayan çiftçiye toprak sağlamak amaçlarıyla gereken önlemleri alır. Yasa bu amaçlarla, değişik tarım bölgelerine ve çeşitlerine göre toprağın genişliğini gösterebilir.Devlet , çiftçinin  işletme amaçlarına  sahip olmasını kolaylaştırır.

(2)       Toprağın dağıtımında göçmenlere öncelik tanınır.







Kamulaştırma ve El Koyma

Madde 33

(1)       Devlet, Belediyeler, yasanın kendilerine kamulaştırma hakkı tanıdığı kamu tüzel kişileri veya kamu yararı güden kuruluşlar:

(a)       Genel bir kamulaştırma yasasında özel olarak gösterilen ve kamu yararına olan bir amaç için; ve

(b)       Bu amacın, kamulaştırma yapan makamın, kamulaştırma ile ilgili yasa kurallarına uygun olarak verdiği  ve kamulaştırma nedenlerini açıkça bildiren bir kararı ile gösterilmesi halinde; ve

(c)       Anlaşmazlık çıktığı takdirde, bir hukuk  mahkemesince saptanacak tam ve hakkaniyete uygun bir tazminatın hemen veya yasanın belirleyeceği beş yılı aşmayan taksitlerle ödenmesi koşuluyla,

herhangi bir taşınır veya taşınmaz malı veya bu gibi mal üzerindeki herhangi bir hak veya yararı kamulaştırmaya yetkilidirler.

(2)       Kamulaştırma bedelinin hesaplanma biçim ve usulleri yasa ile düzenlenir.

(3)       Kamulaştırılmış herhangi bir taşınmaz mal veya bu gibi bir mal üzerindeki herhangi bir hak veya yarar, sadece bu kamulaştırma amacı için kullanılabilir.  Bu amaç, kamulaştırma tarihinden başlayarak üç yıl içinde gerçekleşmediği takdirde, kamulaştırmayı yapan makam, bu üç yıllık sürenin sonunda kamulaştırılan malı, kamulaştırma bedeline eski sahibine geri vermeyi önerir.  Bu öneriyi alan kişi kabul veya ret cevabını bu öneriyi aldığı tarihten başlayarak üç ay içinde bildirir, kabul ettiğini bildirdiği takdirde, kabul tarihinden başlayarak yine üç ay içinde, kamulaştırma bedelini geri vermesi üzerine, kamulaştırılan mal hemen kendisine geri verilir.

(4)       Yukarıdaki (1). fıkra kuralları, herhangi bir verginin veya para cezasının tahsili, herhangi bir hükmün yerine getirilmesi, sözleşmeden doğan bir yükümün yerine getirilmesi veya can veya malın tehlikeden korunması amacı ile konmuş bir yasanın kurallarını etkilemez.

(5)       Devlet:

(a)       Genel bir el koyma yasasında özel olarak gösterilen kamu yararına bir amaç için; ve

(b)       Bu amacın, el koymayı yapan makamın genel el koyma yasasının kurallarına uygun olarak verdiği ve el koyma nedenlerini açıkça bildiren bir kararı ile gösterilmesi halinde; ve

(c)       Üç yılı geçmeyen bir süre için; ve

(ç)                   Anlaşmazlık çıktığı takdirde bir hukuk mahkemesince saptanacak tam ve hakkaniyete uygun bir tazminatın hemen veya yasanın belirleyeceği beş yılı aşmayan taksitlerle ödenmesi koşuluyla,

herhangi bir taşınır veya taşınmaz mala el koyma yetkisine sahiptir.

(6)       İlgili kişi, bu madde kuralları ile ilgili olarak mahkemeye başvurma hakkına sahiptir ve böyle bir başvurma kamulaştırma işlemini durdurur.

Mahkemenin bu fıkra kurallarına göre vereceği her karar istinaf edilebilir.







Vakıf Mallarla İlgili Kamulaştırma, El Koyma ve Sınırlandırma

Madde 34

(1)       Kamulaştırma ve el koyma konularında vakıf mallarla ilgili kurallar, Temel Evkaf Kurallarına (Ahkamül Evkaf) uygun olarak yasa ile düzenlenir.  Bu Yasada, kent ve ülke planlaması için vakıf mallar hakkında yapılması gereken kısıntı ve sınırlandırmalara ilişkin kurallar da gösterilir.

(2)       Kısınt ve sınırlandırma işleminin konu olduğu hallerde, mahkeme bu işlemleri yasa esaslarına göre durdurabilir.







Devletleştirme

Madde 35

Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel girişimler ve yabancılara ait taşınır ve taşınmaz mallar, kamu yararının gerektirdiği durumlarda, gerçek karşılıkları yasada gösterilen şekilde ödenmek koşuluyla devletleştirilebilir.  Yasanın taksitle ödemeyi öngördüğü durumlarda, ödeme süresi on yılı aşamaz ve taksitler eşit olarak ödenir.  peşin ödenmeyen kısım, Devlet borçları için öngörülen en yüksek faiz haddine bağlıdır.



Sözleşme Hakkı

Madde 36

(1)       Herkes, sözleşme hukukunun genel ilkelerince konan koşullara, kısıntılara, sınırlandırmalara ve yürürlükteki yasalara uymak kaydıyla, serbestçe sözleşme yapma  hakkına sahiptir.  Ekonomik bakımdan güçlü kişilerin diğer kişileri istismarı yasa ile önlenir.

(2)       Sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükler kamu yararı, kamu düzeni, sosyal adalet ve ulusal güvenlik gibi nedenlerle yasa ile düzenlenebilir ve kısıtlanabilir.







Çalışma Özgürlüğü

Madde  37

(1)       Her Türk  yurttaş dilediği alanda çalışma özgürlüğüne sahiptir.  Özel girişimler kurmak serbesttir.  Yasa, bu özgürlüğü, kamu yararı amacıyla sınırlayabilir.

(2)       Devlet, özel girişimlerin, ulusal ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak önlemleri alır.





Ekonomik ve Sosyal Hayatın Düzeni

Madde 38

(1)       Ekonomik ve sosyal hayat, adalete,  tam çalışma ilkesine ve her yurttaş için insanlık onuruna yaraşır bir yaşam düzeyi sağlanması amacına göre düzenlenir.

(2)       Ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmayı demokratik yollarla gerçekleştirmek; bu amaçla ulusal tasarrufu artırmak, yatırımları toplum yararının gerektirdiği önceliklere yöneltmek ve kalkınma planlarını yapmak Devletin ödevidir.







Çalışma Hakkı ve Ödevi

Madde 39

(1)       Çalışma her yurttaşın hakkı ve ödevidir.

(2)       Devlet, çalışanların insanca yaşaması ve çalışma hayatının kararlılık  içinde gelişmesi için, sosyal, ekonomik ve mali önlemlerle çalışanların korur ve çalışmayı destekler; işsizliği önleyici önlemleri alır.

(3)       Kimse zorla çalıştırılamaz.  Angarya yasaktır.  Ancak, hükümlülerin, hükümlülükleri süresince rehabilitasyon amacıyla çalıştırılmaları zorla çalıştırma sayılmaz.

(4)       Ülke gereksinmelerinin zorunlu kıldığı alanlarda, yurttaşlık ödevi niteliği olan beden veya fikir çalışmalarının şekil ve koşulları, demokratik ilkelere uygun olarak yasa ile düzenlenir.







Çalışma Koşulları

Madde 40

(1)       Kimse, yaşına, gücüne ve cinsiyetine uygun olmayan işte çalıştırılamaz.

(2)       Çocuklar, gençler, kadınlar ve bedensel ve ruhsal yetersizler çalışma koşulları bakımından özel olarak korunur.







Dinlenme Hakkı

Madde 41

(1)       Her çalışan dinlenme hakkına sahiptir.

(2)       Ücretli hafta ve bayram tatili ve ücretli yıllık izin hakkı yasa ile düzenlenir.







Ücrette Adalet Sağlanması

Madde 42

Devlet, çalışanların, yaptıkları işe uygun ve insanlık onuruna yaraşır bir yaşam düzeyi sağlamalarına elverişli, adaletli bir ücret elde etmeleri için gerekli önlemleri alır.







Sendika Kurma Hakkı

Madde 43

(1)       Çalışanlar ve işverenler, önceden izin almaksızın sendikalar ve sendika birlikleri kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten ayrılma hakkına sahiptirler.  Bu hakların kullanılışında uygulanacak biçim ve usuller yasada gösterilir.  Yasa, ulusal güvenliğin, kamu düzeninin ve genel ahlakın korunması amacıyla sınırlar koyabilir.

(2)       Sendikaların ve sendika birliklerinin tüzükleri, yönetim ve işleyişleri demokratik ilkelere aykırı olamaz.









Toplu Sözleşme ve Grev Hakkı

Madde 44

(1)       Çalışanlar, işverenle olan ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal durumlarını korumak ve düzeltmek amacıyla toplu sözleşme ve grev hakkına sahiptir.

(2)       Grev hakkının kullanılması, yalnız ulusal güvenliği, anaysal düzeni, kamu güvenliğini veya bu Anayasanın herhangi bir kişiye sağladığı hak ve özgürlükleri korumak amacıyla yasa ile düzenlenebilir.

(3)       Yargıçlar, savcılar, silahlı kuvvetler mensupları, polis mensupları ve sivil savunma kilit personelinin grev hakkı yoktur.

(4)       İşverenlerin hakları yasa ile düzenlenir.







Sosyal Güvenlik Hakkı

Madde 45

Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir.  Bu hakkı sağlamak için sosyal sigortalar ve benzeri sosyal güvenlik kurumları ile sosyal yardım örgütleri kurmak ve kurdurmak Devletin ödevlerindendir.







Sağlık Hakkı

Madde 46

Devlet, herkesin beden ve ruh sağlığı içinda yaşayabilmesini ve tıbbi bakım görmesini sağlamakla ödevlidir







Konut Hakkı

Madde 47

Devlet, konut sahibi olmayan veya sağlık ve insanca yaşama koşullarına uygun konutu bulunmayan ailelerin konut gereksinimlerini karşılayacak önlemleri yasa ile düzenler.







Öğrenim ve Eğitim Hakkı

Madde 48

(1)       Halkın öğretim ve eğitim gereksinmelerini sağlama ,Devletin başta gelen ödevlerindendir.Devlet , bu ödevi  çağdaş eğitim düzeyinde  ve planlı bir şekilde  yerine getirir.

(2)       Her Türk çocuğu kız erkek ayrımı yapılmaksızın on beş yaşına kadar zorunlu ve parasız

(3)       Devlet, durumları dolayısıyle  okul içi  ve dışında  özel eğitime gereksinimi olanları  topluma yararlı kılacak şekilde  yetiştirmek için gereken tedbirleri alır.

(4)       Devlet , maddi olanaklardan yoksun başarılı öğrencilerin, en yüksek öğrenim  dercelerine kadar  çıkmalarını sağlamak amacıyla  burslar ve  başka  yollarla gerekli yardımları  yapar.







Tarihsel ve Kültürel Eser ve Anıtların Korunması

Madde 49

Devlet tarih ve kültür değeri olan  eser ve anıtların korunmasını sağlar.







Kooperatifçiliğin Geliştirilmesi

Madde 50

Devlet, kooperatifçiliğin gelişmesini sağlayacak önlemleri alır ve kooperatiflerin demokratik ilkelere uygun olarak çalışmalarını yasa ile düzenler.







Tarım ve Çiftçinin Korunması

Madde 51

(1)       Devlet, Türk yurttaşların gereği gibi beslenmesini, tarımsal üretimin toplumun yararına uygun olarak artırılmasını sağlamak, toprak aşınmasını önlemek, tarım ürünlerini ve tarımla uğraşanların emeğini değerlendirmek için gereken tedbirleri  alır.

(2)       Tarımla  uğraşan kişilerin  doğal afetlere  ve kuraklığa karşı  korunması yasa ile  düzenlenir.







Devletin Ekonomik ve Sosyal Ödevlerinin Sınırı

Madde 52

Devlet, bu Anayasada belirtilen ekonomik ve sosyal amaçlara ulaşma ödevlerini, ekonomik gelişme ile mali kaynaklarının yeterliği ölçüsünde yerine getirir.







DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Siyasal Haklar ve Ödevler

Yurttaşlık

Madde 53

(1)       Yurttaşlık,  yasanın gösterdiği koşullarla kazanılır ve ancak yasada  belirtilen durumlarda kaybedilir.

(2)       Hiçbir yurttaş, yurda bağlılıkla bağdaşmayan  bir eylemde bulunmadıkça  yurttaşlıktan çıkarılamaz.







Seçme, Halkoylamasına Katılma ve Seçilme Hakkı

Madde 54

(1)       On sekiz yaşını bitirmiş olan  kadın, erkek,  her Türk yurttaşı  seçme ve halkoylamasına katılma ; yirmi beş yaşını bitirmiş olanlar da  seçilme hakkına sahiptir.

(2)      Seçimler , serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm ilkelerine uygun olarak yapılır;

(3)       Aday olmak, kamu görevinden çekilme koşuluna bağlanamaz.  Seçim ve kamu hizmetlerinin güvenliği bakımından hangi kamu görevlilerinin ne gibi koşullarla aday olabilecekleri yasa ile düzenlenir.

Yargıçlar, savcılar, silahlı kuvvetler mensupları ile polis mensupları mesleklerinden çekilmedikçe aday olamazlar ve seçilemezler.

(4)       Seçimler ve halkoylamaları ile ilgili kurallar, seçme ve seçilme nitelikleri  yasa ile düzenlenir.







Seçimlerin Genel Yönetimi ve Denetimi

Madde 55

(1)       Seçimler , yargı organlarının genel yönetimi ve denetimi altında yapılır.

(2)       Seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçim düzeni içinde yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işlemleri yapma ve yaptırma, seçim süresince ve seçimden  sonra seçim  konuları ile ilgili bütün yolsuzlukları, şikayet ve itirazları inceleme ve kesin karara bağlama Devlet Başkanı ve  Milletvekillerinin seçim tutanaklarını kabul etme görevi, yargıçlardan oluşan özel bir kurulunundur.

(3)       Seçim Kurulunun, işleyişi, görev ve yetkileri yasa ile düzenlenir.







Siyasal Parti Kurma ve Partilerin Siyasal Hayattaki Yeri

Madde 56

(1)       Tüm yurttaşlar, siyasal parti kurma ve usulüne göre partilere girme ve çıkma hakkına sahiptir.

(2)       Siyasal partiler, önceden izin almadan kurulur ve serbestçe faaliyette bulunur.

(3)       Siyasal partiler, ister iktidarda ister muhalefette olsunlar, demokratik siyasal hayatın vazgeçilmez öğeleridir.

(4)       Siyasal partilere, Devletçe yapılacak yardım yasa ile düzenlenir.







Siyasal Partilerin Uyacakları İlkeler

Madde 57

(1)       Siyasal partilerin tüzükleri, programları  ve faaliyetleri, insan hak ve özgürlüklerine dayanan Demokratik ve laik , Devlet ve Atatürk ilkelerine uymak zorundadır , bunlara uymayan partiler temelli kapatılır.

(2)       Siyasal partilerin kapatılması hakkındaki davalar, Anayasa Mahkemesi olarak yüksek mahkeme tarafından karara bağlanır.







Kamu Görevine Girme Hakkı

Madde 58

1)        Her yurttaş, kamu görevlerine girme hakkına sahiptir.

2)        Hizmete alınmada, ödevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.







Kamu Görevlerinin Mal Bildirimi

Madde 59

Kamu görevine girenlerin girişte ve görev sırasında mal bildiriminde bulunmaları yasa ile düzenlenir.  Yasama ve yürütme organlarında görev alanlar bundan istisna edilemez.







Yurt Ödevi

Madde 60

(1)       Silahlı Kuvvetlerde yurt ödevi, her yurttaşın hakkı ve kutsal ödevidir.

(2)       Yurt ödevine ilişkin kurallar yasa ile düzenlenir.







Vergi Ödevi

Madde 61

(1)       Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.

(2)       Vergi, resim ve harçlar ve benzeri mali yükümler ancak yasa ile konulur.

(3)       Yasanın belli ettiği yukarı ve aşağı hadler içinde kalmak, ölçü ve ilkelere uygun olmak koşuluyla, vergi, resim ve harçların bağışıklık ve istisnalarıyla oran ve hadlerine ilişkin kurallarda değişiklik yapmaka Bakanlar Kurulu yetkili kılınabilir.

(4)       Geriye yürüyen mali yükümlülükler konulamaz.







Dilekçe Hakkı

Madde 62

(1)       Herkes, kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkınde tek başına veya topluca, yetkili makamlara yazı ile başvurma ve bunların süratle incelenmesi ve karara bağlanması hakkına sahiptir.

(2)       Gerekçeye dayanacak olan bu karar, en geç otuz gün içinde, dilek ve şikayet sahibine yazılı olarak bildirilir.  Böyle bir karardan zarar gören her kişi  veya otuz gün içerisinde kendisine bir karar bildirilmeyen her ilgili, dilek ve şikayet konusu hakkında yetkili mahkemeye başvurabilir.







ÜÇÜNCÜ KISIM

Yasama



BİRİNCİ BÖLÜM

Kıbrıs Türk Federe Devleti



Kıbrıs Türk Federe Meclisinin  Kuruluşu

Madde 63

Kıbrıs Türk Federe Devletinin yasama yetkilerini , beş yıl için genel oyla seçilen  kırk milletvekilinden oluşan Kıbrıs Türk Federe  Meclisi kullanır.Meclis ilk toplantısında  üye tam sayısının  salt çoğunluğu ile  bir Başakan ve bir  Başkan Yardımcısını seçer.







Andiçme

Madde 64

Milletvekilleri görevlerine başlarken aşağıdaki şekilde andiçerler:

"Kıbrıs Türk Federe  Devletinin bütünlüğünü koruyacağıma, insan haklarına, demokratik, laik ve sosyal hukuk devleti ve Atatürk ilkelerine saygı  göstereceğime , ulusunun  mutluluğu için  çalışacağıma  namusum üzerine  söz veririm.”







Kıbrıs Türk Federe Meclisinin  Görev ve Yetkileri

Madde 65

Yasa koymak , değiştirmek ve kaldırmak; Bütçe ve kesin hesap yasa tasarılarını görüşmek ve kabul etmek,; genel ve özel af ilanına, mahkemelerce verilip kesinleşen ölüm cezalarının yerine getirilmesine karar vermek anlaşmaları onaylamak Kıbrıs Türk Federe Meclisinin yetkilerindendir.







Kıbrıs Türk Federe Meclisinin Çalışma Düzeni

Madde 66

(1)       Kıbrıs Türk Federe Meclisi, her yıl Ekim ayının ilk iş günü kendiliğinden toplanır

(2)       Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve, toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir.  Olumlu ve olumsuz oyların eşitliği halinde, karar reddedilmiş sayılır.  Ancak çekimserlik, olumlu veya olumsuz oylardan fazla olanın yönünde karar verilmesini peşin olarak kabul etmek anlamına gelir.

(3) Meclisi çalışmalarını kendi yaptığı İçtüzük kurallarına göre yürütür.

(4) Meclis ne zaman ve ne kadar tatile gireceğine kendisi karar verir.

(5) Meclis, Devlet Başkanı,Meclis Başkanı veya  yedi milletvekilinin  istemi üzerine  olağanüstü toplantıya  çağırılabilir.







Kıbrıs Türk Federe Meclisi Seçimleri:

Madde 67

(1)       Kıbrıs  Türk Federe Devleti, seçim bölgelerine ayrılır.Seçim sistemi ve her seçim bölgesinin  nüfus esasına göre çıkaracağı  milletvekili sayısı  yasa  ile düzenlenir.

(2)       Yenilenmesine karar verilen Meclisin yetkileri, yeni meclis seçilene kadar sürer.

(3)       Ara seçimleri, her yıl belli bir zamanda yapılır.  Genel seçimlerin yapılmasına bir yıl kala ara seçimi yapılamaz.

(4)       Olağanüstü nedenlerle seçimin yapılması olanağı yoksa, seçimler, bir yıl süreyle, Kıbrıs Türk Federe Meclisi tarafından ertelenebilir.  Seçimlerin ertelenmesi kararı, üye tamsayısının üçte ikisinin oyu ile alınır.







Kıbrıs Türk Federe Meclisi  Seçimlerinin Yenilenmesi

Madde 68

(1)       Kıbrıs Türk Federe Meclisi, Meclisin  seçiminin yenilenmesine, üye tamsayısının salt çoğunluğu ile karar verebilir.  Çekimser ve geçersiz oylar sadece toplantı yetersayısına dahil olur; karar yetersayısı bakımından dikkate alınmaz.

(2)       Mecliste grubu bulunan siyasal parti liderlerine ve en sonunda bir bağımsıza  öneride bulunulmasına rağmen Başbakan ve
 
12 Mayıs 2012 Cumartesi 12:41
Okunma: 8241
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Gazete Manşetleri
 
Anket
Kıbrıs sorunu ile ilgili olarak 2016 sonuna kadar bir çözüme ulaşılabileceğine inanıyor musunuz?
Evet İnanıyorum
Hayır İanmıyorum
Kararsızım
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
Kuzey’de ‘Rum mülkü’ satın alanların durumuGöbek eriten 10 baharatZayıflamak isteyenlere 5 uzman 5 süper öneriGünde iki fincan kahve içen erkeklerin...Kıbrıs'ta gezilecek yerlerSu geldi Rumlar çıldırdı İşte muhtemel yeni Kıbrıs haritasıTürkiye güzeli bakın kim çıktı!Doğu Akdeniz’de Enerji Stratejileri ve Bölgesel Güvenliğin GeleceğiDoğu Akdeniz’de hidrokarbon yatakları: Yeni bir jeopolitik mücadele sahası mı?
 
TÜRKİYE'DEN GELEN SUYUN DAĞITIMI VE PROJELENDİRİLMESİ ÇALIŞTAYI'NIN SONUÇ BİLDİRGESİ YAYINLANDIDoğu Akdeniz’de zengin gaz ve petrol rezervleri
 
 
Nöbetçi Eczaneler
LEFKOŞA KADER ECZANESİ  (Tel : (392)223-5499)
SEROL ECZANESI  (Tel : (392)227-2064)
GAZİ MAĞUSA SAKARYA ECZANESI  (Tel : (392)365-2989)
GİRNE SERTAÇ ECZANESI  (Tel : (392)815-9067)
GÜZELYURT İNCİ ECZANESI  (Tel : (392)714-3252)