Ana Sayfa » Kıbrıs » Özelleştirme Nedir?

Özelleştirme Nedir?

KKTC'de kuşkusuz gündemin en önemli konu başlıklarından birisi özelleştirme. Ülkede özelleştirme yasasının meclisten geçmesiyle birlikte konu gündemden düşmez oldu. Özelleştirmeyi KKTC'nin kurtuluşu olarak gören kesimle, çalışan adına işsizlik ve var olan haklardan geri dönüş olarak gören sendikalar karşı karşıya geldi. Peki nedir bu özelleştirme.?

 
 
Özelleştirme Nedir?

Özelleştirmenin Yararları Ve Faydaları Nelerdir?

Özelleştirmenin sağlayacağı yararları amaçların gerçekleşmesine bağlıdır.Özelleştirmenin amaçları ise bu amaçların gerçekleşmesi ile sağlayacağı yararlar şöyledir:

a-KİT’lerin anonim şirketlere dönüşerek daha verimli çalışacak ve ekonomik gelişmeye daha çok katkı yapacaktır.


b-Sermaye tabana yayılarak, ekonomik gelişmeye katkısı olmayan kıymetli maden ve gayri menkule yatırılan gelir getirmeyen yatırımlar, ekonomiye kazandırılarak yatırıma dönüştürülmesi sağlanır.


c-Devletin sınırlı kaynakları, KİT yatırımları ve onların borçlarının ödenmesi yerine, halkın öncelikli ihtiyaçlarına göre altyapı yatırımlarına ayrılacaktır.


d-Rasyonel ekonomik kararların çoğu piyasanın serbest rekabet düzeni içinde verilecektir. Ekonomi canlılık kazanacak verimsizlik ve durgunluk azaltılarak, tüketicilere kaliteli ürün ve hizmet sunulacaktır.Özelleştirilen kuruluşlar piyasa taleplerine göre faaliyet göstereceğinden tüketici tercihleri optimal düzeyde karşılanacaktır.


e-Özel firmaların tüketici tercihlerini dikkate alarak uygun sayı ve çeşitli ürün üreterek kara geçme ve büyüme bakımından ekonomiye itici güç kazandıracaktır.


f-Özelleştirme neticesi serbest rekabet ortamı doğacaktır.İktisadi kararlar, serbestçe ve piyasa göstergelerine göre alınabilecek veya verilebilecektir. KİT’leri kendilerine rakip gören firmalar, özelleştirme neticesi daha kaliteli ve ucuz ürünler ile hizmete yönelecektir.


g-Banka mevduatı ve taahhüt gibi tasarruf araçlarına sahip olan ile elde edile gelir yeni yatırımlara ve hizmetlere harcanacak, dolayısıyla hayat standardının yükselmesine olumlu etki yapacaktır.


i-Bu arada ülkeye çağdaş teknoloji transferi hızlanacak, dış rekabet gücü ve buna paralel olarak dış satım artacaktır.


k-Halkın mülkiyete ortak olması neticesi, sermayenin tabana yayılmasının gerçekleşmesi ülkede demokrasinin güçlenmesine etki edecektir.



Özelleştirmenin Sakıncaları – Özelleştirmenin Zararları


Özelleştirme ile ekonomide piyasa kurallarına işlerlik kazandırmak ve devlet tekellerinin kırılması amaçlanmaktadır.Fakat, özel sektördeki bir işletmenin e tekel olma avantajını kötüye kullanma ihtimali daha fazla bulunmaktadır.Devletin çekildiği iktisadi bir alanda en büyük payı bulunduran veya tek başına kalan özel firma, bu avantajını kötüye kullanabilir.Tekel durumuna bir takım yasal sınırlamalar getirilmemesi durumunda, özelleştirme neticesi tüketicilerin hayat standardında düşüşle karşılanabilir.


Özelleştirme işletme, kaynaklarını en etkin biçimde kullanacak, fakat tüketici yararı da gözetilecektir. Çünkü özel sektörün varlık nedeni kardır.Dolayısıyla özelleştirilen bir firmanın, kar amacı taşımayan mal veya hizmet üretmesi düşünülemez.Onun için özeleştirme neticesi, kamunun KİT’ler aracılığı ile gerçekleştirdiği sosyal amaçlı kamu hizmeti yara almaktadır.Kamu hizmeti veren KİT’ler özeleştirildikten sonra ortaya çıkacak boşluk başka ekonomik önlemlerle yeniden düzenlenmelidir.


Bir başka sakınca ise, etkin olmayan üretim uygulamasına son verilmesi ile kaynakların serbest kalacağı ve bunun sanayi dışındaki vergi mükellefi ve tüketicileri olumsuz yönde etkileyeceğidir.Bu durumda üretici ve işgücü kesiminin güç durumda kalabileceği düşünülebilir.Fakat bu tür kuruluşlarda Pazar ekonomisine ayak uydurmak ve rekabet yapabilmek için bu tür uygulamanın kaçınılmaz olduğu ortadadır.


Özelleştiren işletmelerdeki fazla iş gücünün tazminatlarının ödenerek işten çıkarılmaları da problem doğurmaktadır. Öncelikle aşırı personelin ayni işletme içinde ek üretim yapmasına yönelik yeniden örgütlenmesi norm kadroları oluşturarak iş değerlendirmesi uygulaması ya da mülkiyete sahip olacak özel sektör yönteminin öteki işletmelere transferi yöntemlerinden biri uygulanabilir.


Özelleştirme sonucu ortaya çıkan işsizliğin giderilebilmesi için sektördeki sınırlamaların kaldırılması ve özellikle çok sayıda küçük işletmenin kurulmasının sağlanmasına imkan verilmesi ile yeni iş olanakları oluşturacağı ileri sürülmektedir.


KKTC'de Özelleştirme yasası neler içeriyor?



Yasada farklı özelleştirme yöntemleri yer alıyor.


Satış, kiralama veya işletme hakkının verilmesinin yanı sıra gelir ortaklığı modeli ya da çalışanlara devir de özelleştirme yöntemleri seçeneklerinden.

Yasa özelleştirme amacıyla yapılacak ihalelerde esas alınmak üzere, değer tespiti yapma görevini Başbakanlık Müsteşarı Başkanlığında, Ekonomi işleriyle görevli Bakanlığın Müsteşarı  ve Maliye İşleriyle görevli Bakanlığın Müsteşarının katılımıyla oluşacak Değer Tespit Komisyonuna veriyor.

İhale usülleri ise, kapalı teklif, açık artırma, pazarlık ve Belirli İstekliler Arasında İhale Usulü şeklinde belirlenmiş.

Özelleştirme modellerine baktığımızda yasada farklı uygulamaların yer aldığını görmekteyiz. Örneğin Limanlar ve havaalanlarının özelleştirilmesinde işletme hakkı devri yönteminin uygulanması hükme bağlanmış.

Peki işyerleri özelleştirme kapsamına girecek çalışanların durumu ne olacak?

Yasa konuşulurken en çok tartışılan bu konuda kamu görevlileri yasasının 84’üncü maddesi uygulanacak.

Kamu görevlileri yasasının 84’üncü maddesi kadroları kaldırılan kamu görevlilerine ilişkin kurallar başlığını taşıyor.

Bu maddeye göre, kamu görevlilerinin kadroları kaldırılsa bile haklarında herhangi bir kayıp yaşanmıyor. Yani, emeklilik ve maaş hakları aynen devam edecek.

Kamu görevlileri yasası bu konuda ayrıca, kadroları kaldırılan kamu görevlilerinin bağlı bulunduğu kurumlarda veya başka kurumlarda eski sınıflarındaki derecelerine eşit bir göreve atanmalarını da zorunlu kılıyor.

Böylelikle özelleştirme kapsamında kadroları kaldırılacak olan kamu görevlileri bu madde kapsamına girecek ve devletin başka kurumlarında yine aynı haklarla görevlerine devam edecek.

Yasada bazı geçici maddeler de var.

Bunlardan birisi Kıbrıs Türk Hava Yolları eski çalışanları başlığında.

Bu maddeyle, özelleştirme uygulamaları sonucunda kamu iştirakleri dışında kalan şirket çalışanlarının işsiz kalacak olanlarının istihdamının sağlanmasına ilişkin kurallar kapsamına, mahkemece tasfiyesine karar verildiği tarihte Kıbrıs Türk Hava Yolları’nın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti sınırları dahilindeki şubelerinde  Kıbrıs Türk Hava Yolları çalışanı statüsünde olan ve bu Yasa’nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren  altı ay içerisinde talepte bulunanlar da dahil edildi.

Yani, eski Kıbrıs Türk Hava Yolları çalışanlarının tamamının devlette başka bir göreve atanmaları da yasal çerçeveye kavuşmuş oldu.
 
7 Nisan 2012 Cumartesi 16:19
Okunma: 2590
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Gazete Manşetleri
 
Anket
Kıbrıs sorunu ile ilgili olarak 2016 sonuna kadar bir çözüme ulaşılabileceğine inanıyor musunuz?
Evet İnanıyorum
Hayır İanmıyorum
Kararsızım
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
Kuzey’de ‘Rum mülkü’ satın alanların durumuGöbek eriten 10 baharatZayıflamak isteyenlere 5 uzman 5 süper öneriGünde iki fincan kahve içen erkeklerin...Kıbrıs'ta gezilecek yerlerSu geldi Rumlar çıldırdı İşte muhtemel yeni Kıbrıs haritasıTürkiye güzeli bakın kim çıktı!Doğu Akdeniz’de Enerji Stratejileri ve Bölgesel Güvenliğin GeleceğiDoğu Akdeniz’de hidrokarbon yatakları: Yeni bir jeopolitik mücadele sahası mı?
 
TÜRKİYE'DEN GELEN SUYUN DAĞITIMI VE PROJELENDİRİLMESİ ÇALIŞTAYI'NIN SONUÇ BİLDİRGESİ YAYINLANDIDoğu Akdeniz’de zengin gaz ve petrol rezervleri
 
 
Nöbetçi Eczaneler
LEFKOŞA KADER ECZANESİ  (Tel : (392)223-5499)
SEROL ECZANESI  (Tel : (392)227-2064)
GAZİ MAĞUSA SAKARYA ECZANESI  (Tel : (392)365-2989)
GİRNE SERTAÇ ECZANESI  (Tel : (392)815-9067)
GÜZELYURT İNCİ ECZANESI  (Tel : (392)714-3252)