Flaş Haber
Kapat

“Kanserde koruma, tarama, erken tanı ve erken tedavi hayat kurtarır”

 Sağlık Bakanlı Ali Pilli, kanserde koruma, tarama, erken tanı ve erken tedavinin hayat kurtardığını vurguladı.

04 Nisan 2022 Pazartesi 16:10
“Kanserde koruma, tarama, erken tanı ve erken tedavi hayat kurtarır”

Pilli, kanserin dünyada ve ülkede sebebi bilinen ölümler arasında kalp ve damar hastalıklarından sonra ikinci sırada yer alan önemli bir halk sağlığı problemi olduğunu kaydetti.

“1- 7 Nisan Kanser Haftası” etkinlikleri çerçevesinde Sağlık Bakanı Ali Pilli, uzmanlarla birlikte basın toplantısı düzenledi.

Golden Tulip Otel’de yer alan basın toplantısında açılış konuşmasını Sağlık Bakanı Ali Pilli yaptı.

Etkinlikte, Kanser Kayıt Birimi Sorumlusu Patoloji Uzmanı Dr. Minel Özen,  DAÜ Tıp Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Nahide Gökçora, Medikal Tedavi Onkoloji Uzmanı Dr. Ömer Diker, Kanser Hastalarına Yardım Derneği Başkanı Raziye Kocaismail ve Kanser Tarama Birimi Hemşiresi Çiğdem Adataş birer konuşma yaptı.

PİLLİ
Sağlık Bakanlı Ali Pilli konuşmasında, kanserde koruma, tarama, erken tanı ve erken tedavinin hayat kurtardığını vurguladı.

Pandemi dolayısıyla dünyada ve ülkede tedavi ve ilaca erişimde ciddi sıkıntılar yaşandığına dikkat çeken Pilli, özellikle kanser hastalarının tedavilerinin gecikmemesi ve ilaca erişimde sıkıntı yaşamamaları için titizlikle bizzat kendisinin çalıştığını ve yaşanan sorunların da erken zamanda çözülerek hastaların mağdur olmasının engellendiğini kaydetti.
 
“Kanser, dünyada ve ülkemizde sebebi bilinen ölümler arasında kalp ve damar hastalıklarından sonra ikinci sırada yer alan önemli bir halk sağlığı problemidir. Kanser hastalığının yükü dünya çapında her geçen gün artış göstermektedir.” Diyen Pilli, teknolojinin ve tıbbın ilerlemesiyle elde edilen sonuçların daha etkin kullanılması, halkın bilgilendirilmesi ve farkındalık kazandırılması amacıyla düzenlenen “1- 7 Nisan Kanser Haftası” etkinliklerinin, kanser mücadelesinde oldukça önemli bir yer tuttuğunu vurguladı.

“KANSER HALK SAĞLIĞI SORUNUDUR”

Kanser, hasta ve hasta yakınlarını etkilediği kadar ülke ekonomisi, iş gücü ve toplum psikolojisini de etkileyen bir halk sağlığı sorunu olduğunu söyleyen Pilli, kanserin erken teşhis edilmesi halinde tedavisinin de mümkün olduğunu kaydetti.

Kanser sorununun, bütünsel bir mücadele gerektirdiğine dikkat çeken Pilli, bütünsel mücadelenin de kapsamlı bir “Kanser Kontrol Programı” ile mümkün olacağını belirtti.

Böyle bir programla kanser kayıtçılığının hayata geçirilmesi ve halkın farkındalığının artırılmasıyla erken tanı için taramaların gerçekleştirilmesinin önemine dikkat çeken Pilli, yapılacak çalışmalarla tedavi imkanlarının daha da ileriye taşınacağını söyledi.
 
Pilli, bu programın oluşturulması için Doğu Akdeniz Üniversitesi Dr. Fazıl Küçük Tıp Fakültesi’nin 2013 yılından bu yana çalışmalar yaparak önemli bir ilerleme kaydedildiğini dile getirerek, programın olmazsa olmazının kanser kayıtçılığının geliştirilmesi için Sağlık Bakanlığı ve Doğu Akdeniz Üniversitesi arasında 2015 yılında ilk iş birliği protokolü imzalanması olduğunu belirtti.

Protokolün 2020 yılında güncellendiğini ve iş birliğinin halen devam ettiğini dile getiren Pilli, kanser kayıtçılığının, ülkedeki kanser yükünün belirlenmesi, kanserin teşhisi, tedavi ve bakım kalitesinin değerlendirilmesi dolayısıyla kanser kontrolüne yönelik önemli katkılar sağlamakta olduğunu vurguladı.

“Bu projeye ilk günden beri finansal destek veren Türkiye Büyükelçiliği’ne, Doğu Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi’ne danışmanlık yapan Türkiye Cumhuriyeti Kanser Savaş Dairesi Uzmanlarına, Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Dairesi Başhekimi Figen Gülen İnce’ye, desteği olan tüm hekim ve personellere teşekkürü borç biliriz.” diyen Pilli, bugüne kadar yapılanlarla ilgili tüm istatistiki verilerin uzmanlar tarafından aktarılacağını kaydetti. 

ÖZEN

Kanser Kayıt Birimi Sorumlusu Patoloji Uzmanı Dr. Minel Özen konuşmasında, kanserle mücadelenin ancak kanser kayıtçılığı ile sağlanan bilgilerle mümkün olduğuna dikkat çekerek, beklenti ve taleplerinin doğru bilgiye en hızlı şekilde ulaşmak olduğunu vurguladı.

Özen, doğru bilgiye en hızlı şekilde ulaşmanın yolunun da otomasyonun ve dijital devlet kayıtçılığının tüm disiplinleri (bakanlıkları) içerecek şekilde kolay ulaşılabilir olmasından geçtiğini vurguladı.

Kuzey Kıbrıs Kanser Kayıt Merkezi’nin 2016 yılından itibaren nüfus tabanlı kanser kâğıtçılığı yaptığını dile getiren Özen, SB -DAÜ iş birliğinde bir proje olarak başlayan ve o yönde devam eden çalışmaların o yıldan beri düzenle olarak sürdüğünü kaydetti.
 
“YAZILIMA GEREKSİNİM VARDIR”

Hedeflerinin kanser kayıt sisteminden elde edilecek verilerle Ulusal Kanser Mücadelesi Planı’nı oluşturmak; bu çerçevede ise ülkenin günceline uygun  kanserden korunma, erken tanı, tedavi ve tarama modellerinin oluşturulması olduğuna dikkat çeken Özen, Kanser Kayıt Merkezlerinin topladıkları verileri saklayacağı, kalite kontrolünün yapılacağı, kontrol edilebileceği ve analizini yapacakları bir yazılıma gereksinim olduğunu vurguladı.

Ayrıca bu verinin uluslararası standartlara göre kodlanıp doğrulanabilmesi, diğer kanser kayıt merkezlerinin verisiyle karşılaştırılabilir olmasının önemli olduğunu söyleyen Özen, Merkez’de nüfus tabanlı kanser kayıt merkezleri için dizayn edilmiş yapılandırılabilir bir bilgisayar program olan CanReg-5 kullanıldığını kaydetti.

CanReg5 DSÖ’ye bağlı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) tarafından sunulan, bu gereksinim ve amaçları sağlamak üzere geliştirilmiş, açık kaynak kodlu (yazılımı geliştirmek isteyenlerin erişebileceği kaynak kodlarının olması) bir yazılım olduğunu dile getiren Özen, programın Türkiye Sağlık Bakanlığı Kanser Savaş Dairesi tarafından sağlandığını bildirdi.
 
CanReg5 programının, toplanan verinin girişinin yapıldığı, kalite ve tutarlılık kontrollerini gerçekleştiren, güvenli şekilde saklanabilmesini sağlayan ve sürekli geliştirilen bir analiz ara yüzü olan bir yazılım olduğunu dile getiren Özen, analizler için yine açık kaynak kodlu bir istatistik yazılımı olan, uluslararası iş birliğiyle geliştirilen R yazılımının kullanılmakta olduğunu söyledi. 

Özen, CanReg 5 programının en önemli avantajlarını şöyle sıraladı:

“Kayıt, kontrol, saklama, analiz gereksinimleri için kullanılması gereken birçok yazılımı tek bir yazılımda bir araya getirmesi; Türkçeyi de içeren birçok dilde kullanılabilir olması; Diğer yazılımlarla metin düzeyinde ‘kes-yapıştır’a uyumlu olması; kayıt merkezinin gereksinimleri doğrultusunda veri tabanı oluşturulabilmesini sağlayan ara yüzü (değiştirilebilir veri tabanı); kanserin sınıflandırılması ve sonuçların değerlendirilmesinde uluslararası standartları oluşturan IARC tarafından geliştirilmesi; gelişmiş analiz ara yüzü; ücretsiz olması; yazılımın arkasında sürekli geliştirmeyi sağlayan bir IARC yazılım ekibi olması; yazılımla ilgili IARC eğitici ekibinin bulunması (Izmir HUB).”

KKTC’deki özel ve kamudaki tüm sağlık merkezleri, laboratuvar ve hastaneler ile kanser dernekleri ve Vakıflardan ayrıca Türkiye Kanser Savaş Dairesi’nde bulunan KKTC’ye ait veriler de dahil olmak, üzere toplanmış tüm kanser verilerinin Can-Reg 5 programına girilmekte olduğunu söyleyen Özen, kayıt merkezi hasta numarası, protokol numarası, ulusal kimlik/ pasaport numarası, adres, telefon numarası, işlem numarası, patoloji kayıt numarası, tanı sırasında yaş, doğum yeri, ikamet durumu, doğum tarihi, tanı tarihi, cinsiyet, tanı yöntemi, Primer yerleşim yeri kodu (Topografi), Morfoloji kodu (Histolojik tip), Morfoloji-Patoloji metni, Lateralite, davranış, ilk tanı yeri, ilk tedavi kürü, Diferansiyasyon, evre, ilk tedavinin başladığı tarih, tanı sırasında özet evre, gönderen hastane -merkez, kansere yönelik cerrahi, ve sorumlu doktor bilgisi verilerinin her hasta için sisteme girildiğini kaydetti.
  
Kanser ile mücadelede ancak kanser kayıtçılığıyla sağlanan bilgilerle mümkün olunabileceğini vurgulayan Özen, bu nedenle doğru bilgiye en hızlı şekilde ulaşmanın şart olduğunu, bunun yolunun da otomasyonun ve dijital devlet kayıtçılığının tüm disiplinleri (bakanlıkları) içerecek şekilde olması gerektiğini vurguladı. 

GÖKÇORA

DAÜ Tıp Fakültesi Dekanı Prof Dr. Nahide Gökçora ise, kanser hastalığı konusunda kapsamlı bir “Kanser Kontrol” programı oluşturmak ve hayata geçirmenin her ülkenin yapması gereken en öncelikli ve en ekonomik iş olduğunu vurguladı. 

Gökçora, ailelerin yaşadığı acılar yanında iş gücü kaybı ve yüksek tedavi maliyetleri nedeniyle de devletin ekonomisinde yaşanan büyük kayıpların da böylelikle önlenebileceğini belirtti.

Dünyada kanser hastalığının halen, ölüm nedenleri arasında kalp damar hastalıklarından sonra ikinci sırada yer aldığına dikkat çeken Gökçora, kanser hastalığının ülkeler için önemli bir halk sağlığı problemi olduğunu ve bu konuda yapılabilecek şeylerin çok olduğunu vurguladı. 

Pek çok kanser türünde erken teşhis ve tedavi ile yaşam süresi ve kalitesinin artırılabildiğin dile getiren Gökçora, önlenebilir kanserlerin önlenmesinin de doğru politikalarla mümkün olabileceğini kaydetti. 

İki yılı aşkın bir süredir devam eden Covid-19 pandemisi nedeniyle tüm dünyada kanser alanında verilen hizmetlerin de aksadığını dile getiren Gökçora, bu aksamanın önlenebilir kanserlerin önlenmesi, erken teşhis hizmetleri, insanların gerekli tedaviye ulaşması ve palyatif tedavi gibi tüm alanları kapsamakta olduğunu kaydetti.

“UICC ‘BAKIM FARKINI KAPATIN’ SLOGANI İLE ÜLKELERE ÇAĞRIDA BULUNDU” 

Uluslararası Kanser Kontrol Birliği’nin (UICC) 2022 yılını Dünya Kanser Günü için “Bakım Farkını Kapatın” sloganıyla ülkelere çağrıda bulunduğunu dile getiren Gökçora, özetle 2022 yılında bu dört alandaki hizmetleri bir an önce yeniden hayata geçirip toplumun tüm bireylerini kapsayacak şekilde genişletilmesi gerektiğini vurguldı.

“GÜVENİLİR İSTATİSTİKİ VERİLERE SAHİP OLMAK EN ÖNEMLİ KONUDUR”

Kanserle ilgili yapılacak tüm hizmetlerin kurgulanması ve hayata geçirilmesinde en önemli konunun güvenilir istatistiki verilere sahip olmak olduğuna dikkat çeken Gökçora, Sağlık Bakanlığı ve DAÜ iş birliğinde ve Türkiye Cumhuriyeti elçiliğinin katkıları ile 2013’te başlayan “KKTC Kanser Kayıt Projesi”nin amacına ulaştığını ve KKTC’de dünya standartlarında bir kanser kayıtçılığı kurulduğunu belirtti.

Bu proje kapsamında 2012-2016 yıllarını kapsayan ilk KKTC’deki 5 yıllık kanser istatistiklerinin 2019 yılı Kanser Haftası’nda toplumla paylaşıldığını söyleyen Gökçora, kanser kayıtçılık faaliyetlerinin halen devam ediyor olmakla birlikte, COVID-19 pandemisinden etkilenen birçok alanda olduğu gibi kayıtçılık biriminde de kısmi aksamalar yaşandığını kaydetti.

Ayrıca bakanlık bünyesinde gerekli kadrolar ve yapılanmanın oluşturulamadığını dile getiren Gökçora, kayıtçılığın yürütülmekte olduğu ofisin, pandemi sürecinde temas takip ekibinin kullanımına sunulduğunu kaydetti. 

Kanser Hastalarına Yardım Derneği’nin bakanlığa sağladığı tek bir kayıt elemanı ile verilerin büyük bir titizlikle toplandığını, gerekli seerr evrelemelerinin yapılarak Can Reg programına işlendiğini söyleyen Gökçora, “Bunu takiben projede görevli öğretim üyelerimiz ve Sağlık Bakanlığı üyeleri de istatistiki çalışmalarını tamamlamış ve 2017 ve 2018 yıllarına dair kanser istatistikleri 2021 yılının Kasım ayında basın toplantısı ile açıklanmıştır.” şeklinde konuştu.

İstatistiklere bakıldığında, 2017-2018 yıllarında toplam 1697 yeni kanser olgusu tanı aldığını dile getiren Gökçora, bunların 891’inin erkek, 806’sının ise kadınlardan oluştuğunu söyledi. 

Malign melanom dışı deri kanserleri hariç tutulduğunda ise toplam olgu sayısının 1415 olarak saptandığını belirten Gökçora, bunların 710’unun erkek, 705’inin ise kadın olduğunu kaydetti. 

ERKEKLERDE PROSTAT, AKCİĞER, KOLEKTERAL KANSERLER, MESANFE VE LENFOMA; KADINLARDA MEME, TİROİD, KOLEKTERAL TÜMÖRLER, RAHİM VE AKCİĞER

2017-2018 yılları içerisinde cinsiyet bazlı kanser olgularındaki dağılımın, erkeklerde en sık görülen ilk beş kanser tipinin sırasıyla prostat, akciğer, kolorektal kanserler, mesane ve lenfoma olarak saptandığını dile getiren Gökçora, kadınlarda en sık görülen ilk beş kanser tipi sırasının ise meme, tiroid, kolorektal tümörler, rahim kanserleri ve akciğer kanseri olduğunu kaydetti.  

2017-2018 yılları içerisinde Kuzey Kıbrıs’ta genel (yaşa standardize) kanser insidanslarının erkeklerde 100 bin kişide 213.2, kadınlarda ise 100 bin kişide 170.8 olarak hesaplandığına dikkat çeken Gökçora, bu insidanslar komşu ülke insidansları ile karşılaştırıldığında, Kuzey Kıbrıs genel kanser insidanslarının özellikle Ege ve Doğu Akdeniz bölgesi ile benzer olduğunun görüldüğünü söyledi. (Türkiye insidansları erkeklerde 100 bin kişide 275.6; kadınlarda ise 100 bin kişide 178.4)

KANSER KAYITÇILIĞI ANLAMINDA DEVAM EDEN İŞLER
 
IARC’ın dünyaya yapmış olduğu veri toplama çağrısı üzerine 2013-2017 KKTC kanser kayıtlarının, derlenerek IARC bölge temsilcisi aracılığı ile teslim edildiğini dile getiren Gökçora, verilerin halen IARC tarafından incelenmekte olup, 2023 yılında yayınlanacak “Cancer in Five Continents” belgesinde yer alması konusunda ümitli olduklarını vurguladı. 

2022 yılında Uluslararası Kanser Kayıtçıları Birliği (IACR)’ne Kuzey Kıbrıs Kanser Kayıt Merkezi olarak üyelik başvurusu yaptıklarını da söyleyen Gökçora, bu konuda da yanıt beklediklerini söyledi. 

“BUNDAN SONRAKİ HEDEFLERİMİZ”

Gökçora bundan sonraki hedeflerini şöyle sıraladı:

“Kanser Kayıt Merkezi’nin kadrolarının oluşturulması ve ivedilikle kanser kayıt elemanı istihdamı; Uluslararası Kanser Kayıtçıları Birliği’ne (The International Association of Cancer Registries - IACR) yapmış olduğumuz üyelik başvurusunun kabul edilmesi; Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (The International Agency for Research on Cancer - IARC) ile paylaşmış olduğumuz verilerle birlikte, uluslararası kanser istatistikleri içerisinde Kuzey Kıbrıs'ın da yer almasını sağlamak; Ulusal Kanser Danışma Kurulu toplantılarını yapmak ve kanser kayıtçılığı ile beraber yürümesi gereken tarama ve erken tanı çalışmalarını güncellemek ve hızlandırmak.”

Haber: Hurşide Baybora -Fotoğraf: Erol Uysal 

Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.